Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Ытлаванах йăл илнĕччĕ пирĕн калаçу — Михей мучи татрĕ.

— Хăй килет, — терĕ Çĕпритун мучи. — Вăт вăл сана йăлт ăнлантарса пама пултарать те.

— Аре, у чухлать, унран ыйтса пĕл, — Çĕпритунпа килĕшрĕ Аре мучи те. Чăн ячĕ унăн — Сахрун. Эпĕ чухлассах, ялта ăна никам та вăл ятпа чĕнсе курман-тăр, пĕрехмай — Аре те Аре. Шав арелетнĕрен. — Аре, у енчен пуçлă у. Упрасăвăннă вĕт у пирĕн.

— Мĕнле «упра сăвăннă»? — тӳрех тавçăрса илеймерĕм эпĕ.

— Виç-тăват хаçат илсе тăрать те у, ик-виç журнал, тевелисăр кутĕнчен каймасть — упрасăвăннă пулмасăр. Учитлĕсем пирĕн у чухлĕ чухламаççĕ.

— Хаçат вулама та кирлĕ мар пире. Телевисăрне пăхса куç пĕтерме те. Тĕнче хыпарне пĕрех пĕлсе тăратпăр. Ыйт пиртен Америкра паян кам пуçлăхра тесе, веç каласа параятпăр, — калаçăва хутшăнчĕ чылай чухне шăппăн кăна итлесе ларма юратакан Шаша мучи. Анани çумне «Шаша» тени нумаях пулмасть çыпçăнчĕ, унчченсенче хăй ячĕпех çӳретчĕ. Тинтерех çуралнă мăнукне Саша ят хунă та, Анани мучин «с»-па «ш» ниепле те уйрăмшар тухаймаççĕ.

— Хей, Михей пур çинчех мĕн-ма хаçат çырăнса укçа тăккаламалла? — лĕхлетсе илчĕ Теренти мучи. — Тавах, Михей пур. Пенси самаях перекетленет пирĕн. Хе-хе-хе...

Малалла

Пирĕн килте асанне

Чи асли те чи чапли.

Чи мăнни те чи тăнли,

Ĕçченни те маттурри!

Эпĕ ăна юрататăп

Ăшă çепĕç алăсемшĕн,

Тутлă, чаплă апатсемшĕн,

Ăслă, тăнлă шухăшсемшĕн.

Вăл килти чи чаплă ылтăн,

Уйри çеçен чечек пек.

Тӳпери чи çутă çăлтăр

Пирĕн асаннешĕн пултăр.

Пур-ши манăн телей?

Ăна эс ан пĕлей!

Кăлармăп куççуле,

Йĕрĕп çеç сĕм çĕрле.

Эп çуралнă чухне,

Çур çĕрте, каçхине,

Телей кайăк каннă,

Тарăн ыйха путнă.

Кунĕпе вăл вĕçсе,

Телейсем валеçсе,

Кăшт канас-ха тенĕ,

Тутлăн çеç тĕлĕрнĕ.

Тĕттĕм каç, кĕркунне,

Эп килнĕ çĕр çине.

Телей кайăк сисмен,

Вăранман ыйхинчен.

Çавăнпах та пулĕ,

Эп пулман телейлĕ.

Телейĕмçĕм-телей,

Телей кайăк, вĕçей!

(Аттепе аннене асăнса)

Шăппăн çеç эсир ларатăр,

Ман çине ăшшăн пăхса.

Мĕн çинчен эсир шутлатăр,

Тарăн шухăша кайса?

Ним чĕнмесĕр шав пăхатăр

Хĕрĕрсем çине кулса

Халь те эсир савăнатăр —

Ĕмĕтсем пыраç пулса.

Калайманшăн ан кулянăр,

Тек ан выртăр хуйхăрса.

Канлĕн кăна эсир канăр,

Тĕлĕкре ыр ăс парса.

Ачăрсем сире юратĕç,

Ĕмĕрех асра тытса.

Сăвă-юрă та çуратĕç,

Сирĕн ятпа асăнса.

Çĕнĕ кун вăл — çĕнĕ пурнăç,

Çук унта халь ĕнерхи.

Çĕнĕ кун вăл — çĕнĕ курнăç,

Пултăр çеç вăл лайăххи.

Япăххине манса кайăр,

Ан куçтăр вăл çĕн куна.

Çут хĕвеле шав пуç тайăр,

Ăшăтать-çке вăл чуна.

Ыррине çеç эсир шырăр,

Пытăр пурнăç малалла.

Усал хыççăн тек ан кайăр,

Юлас марччĕ каялла.

Çĕнĕ кун вăл — çĕнĕ ĕмĕт,

Пурнăçлантăрччĕ ялан.

Савнă çыннăм, çĕннине кĕт,

Çĕн куна ырла паян.

2010, 12, 31

Митя ирхине, çил-тăман витĕр шкултан киле таврăннă пек телĕк курса выртаканскер, шăнса чĕтрекен пулнипе вăранса каять.

Ун çӳхе тӳшек çитти витĕр çил вĕрет иккен.

Ун кровачĕ — чӳрече умĕнче. Чӳречин форточкине яри уçса хунă. Тата вучах чĕртне те — лӳшкĕ те уçă. Çавăнпа пӳртре тĕрлеттерсех çил вĕрет. Ашшĕ çук чух амаçури амăшĕ темшĕн яланах çапла тăвать. Митя тепĕр чух чирлесех каять вара. Çывăрнă чух çемçелсе кайнă шăмшак вăйсăр пулас çав. Халĕ те, акă, пуç ыратакан пулса выртнă. Ура çине тăрсан, пуç çаврăнсах кайрĕ, куç хуралсах килчĕ. Çурăмпа мăй пăркаланмалла мар хытса ларнă, кăшт хускалсанах ыратаççĕ.

Митя ним шарламасăрах çăвăнать те, пуçĕ ыратнипе ӳркевлĕн уткаласа, кухньăри сĕтел хушшине кĕрсе ларать.

— Шкула кайиччен кăшт апат çитер-ха, Нисса Никифоровна, — тет вăл илтĕни-илтĕнми хăюсăр сасăпа.

Амаçури амăш апат-çимĕçне буфетлă сĕтелре питĕрсе усрать. Вăхăт çитмесĕр пĕр тĕпренчĕк те памасть. Яшкине те çаплах пуçтарсах лартать. Вăрçă хыççăнхи пурнăçчĕ-ха ун чух. Апат-çимĕç хĕсĕк. Çăкрине те магазинта карточкăпа çеç параççĕ.

Амаçури амăш таплаттарса утса пырать те, Митя çине шурă куçпа мĕкел-л çаврăнса пăхса, сĕтел буфетне уçать, çур çăкăртан пĕр шăрпăк курупки пысăкăш татăк касса илсе, ăна Митя умне пăрахать. Мискăран пĕр çăпала ĕнер пĕçернĕ кĕрпе шӳрпи ярать. Унтан тата темскер шак! туса ӳкет Митя умне.

Малалла

Атте выльăхсем пăхать,

Аннене пит юратать.

Аннене савăнтарать,

Ăшă сăмахсем калать.

Кам пире укçа парать?

Теттесем илсе парать?

Кам пире савăнтарать?

Юрă–ташă парнелет?

Вăл камне пурте пĕлеççĕ.

Ялта ăна хисеплеççĕ.

Вăл атте, атте, аттеçĕм!

Пире пăхакан теттеçĕм.

Андреева Римма Фёдоровнăна халаллатăп

Аял каспа иртнĕ майăн —

Я‎вăнать пĕр шухăш манăн:

Пуш-и чӳрече, тен, пуш мар —

Эппин ун хуçи чирлĕ мар‎!

Ирхине те, каçхине те

Эп сăнатăп вăл шур пӳрте:

Сирнĕ чӳрече каррине —

Л‎арать шалта пĕр асанне.

Сăнĕпе ватă мар сĕре,

Çулĕпе – çитмĕл пиллĕкре.

Урисем утайманнипе,

Вăл туслашнă чӳречепе.

Асаннен куçĕ урамра,

Ури ун — иртен-каянра.

Ăçта-ши «шухăш киммипе»,

Ăçта çитет хавалĕпе?

Тен, вăл ачалăх сăпкинче —

Ларать пуль амăш аркинче.

Тен, аса килчĕ пуль ăна —

Çара уран чупни кăна.

Тен, аса илчĕ мăшăрне,

Унпа ирттернĕ çулсене,

Сак тулли ачи-пăчине,

Йĕс шăнкăрав куллисене…

Çынсем, юратăр пĕр-пĕрне,

Йăл куллăра ан пытарсамăр.

Йĕпрен ан тăвăр пĕрене,

Сăмахпала пĕлсе калаçăр.

Çынсем, юратăр пĕр-пĕрне!

Çынсем, хисеплĕр пĕр-пĕрне,

Ыркăмăллăх ан шеллесемĕр.

Чунпа туйсан çын нушине —

Телейлĕ иртĕ пирĕн ĕмĕр.

Çынсем, хисеплĕр пĕр-пĕрне!

Çынсем, каçарăр пĕр-пĕрне,

Çиллĕрсене ан кăтартсамăр.

Ӳкĕнмĕр вара малашне,

Сăпай çеç хăвăра тытсамăр.

Çынсем, каçарăр пĕр-пĕрне!

Çынсем, шансамăр пĕр-пĕрне,

У‎‎сал сунса ан çӳресемĕр.

Йывăр чуна ун пек чухне,

Асаплă иртĕ кунăр-çĕрĕр.

Çынсем, шансамăр пĕр-пĕрне!

Тухăçа тĕмсĕлсе тинкеретĕп,

Тек курасшăн эп санăн сăнна.

Те утса, те чупса халь çӳретĕн

Сывлăмпа пусарасшăн чунна?

Сăвăçсемшĕн вăл — сывлăм та сăвă,

Сăвăçсемшĕн уй-хир те анне.

Килти пӳлĕм сăвăçшăн тăвăр,

Вăл савать укăлча хурăнне.

Çамрăк чăрăш та сăвăçшăн çывăх,

Уншăнах вăл каять вăрмана.

Ун çинчен çырмасассăн та çылăх,

Сăвăçсем уншăн чăн-чăн хăна.

Ман пекех эс ирех тухнă пулĕ,

Çарана рифмăсем шырама.

Ак, хĕвел хăпарса йăл-йăл кулчĕ,

Пуршăн-çукшăн пăрах кулянма.

Тĕнчере пурте вăхăтлăх, теççĕ,

Ĕмĕрсем те кашнин пĕр пек мар.

Сăвăç ĕмĕрĕ вилĕмсĕр теççĕ,

Манар мар: сăвă — чăн шĕл-кăвар.

Тухăçа тĕмсĕлсе тинкеретĕп,

Тек курасшăн эп санăн сăнна.

Çутă сывлăм пекех ирĕлетĕп,

Вуласан сăввуна-юрруна.