Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

— Хыпар илтрĕн-и, Свистулькин? — ыйтрĕ таçталла хылаланакан пĕлĕшĕнчен Штопоров.

— Мĕнле хыпар? — тăп чарăнса тăчĕ лешĕ.

— Илтмен? Эппин, чупах хăвăн çулупа.

— Кала эсĕ, вара пĕлетĕп.

— Ыттисем каламан тăк эпĕ те шарламăп.

— Ну тус пек пул, кала...

— Юрĕ, итле эппин... Çук, калас мар пуль. Тен, сана пачах та пĕлтерме юрамасть ăна. Çылăха хам çине илем мар.

— Ан хăра, никама та пĕлтерместĕп эпĕ. Кала!..

— Ыттисем эпĕ персе янине пĕлсен вара?

— Мĕнле пĕлччĕр эпĕ çăвар та уçмастăп пулсан...

— Кун пеккине шарламасăр тăраймастăн пуль... Ĕненместăп.

— Пулă пек чĕмсĕр пулăп!

— Юрĕ, шанатăп ĕнтĕ. Хыпарĕ çапларах... Лар эсĕ. Атту илтсен кайса ӳкĕн те... Тем курăн санпа.

— Пуçла!

— Çук, çапах та каламасăр чăтам-ха. Хама тем тăвĕç.

— Эсĕ мана питĕ лайăх пĕлетĕн. Курман, пĕлмен çынсем мар.

— Ан кӳрен. Вăхăт çитсен сана алă пустарсах калĕç. Мана кайран хăраса пурăнма мĕне кирлĕ?..

— Капла каламастăн пулсан кĕленче лартатăп!

— Çур пулăштухшăн вараланас-и?

— Литр лартсан мĕнле?

Малалла

«Каскадсем», «Мега-Молсем»

Ӳссе ларчĕç тем чухлех.

Анчах унта çӳреме

Енчĕк тĕпĕ çӳхерех.

Ача сачĕ, шкул çинчен

Сахалрах шутлать тӳре.

Паянхи куна вĕсем

Питĕ кирлĕ-çке пире.

Пурпĕр шанчăк пур паян:

«Çĕнĕ Шăпăр» пуçлăхра.

Халăх нушине туйсан,

Тен, тасатĕ çӳп-çапран.

(чăн пулни)

Çурçĕр иртсен, мана вырăн çинчен çĕклесе,

Илсе кайрĕç тĕлĕнтермĕш этемккесем.

Уçлăхри пĕр планетă çине вĕçсе çитсе,

Ман йĕри-тавра кумрĕç гуманоидсем:

Пĕчĕкскерсем, метр çурă çӳллĕш этем евĕр,

Урисем кĕске, сарлака çут çамкаллă,

Куçĕсем вара, куçĕсем пысăк чикĕсĕр,

Ялтăркка симĕс-хурçă комбинизонлă.

Вĕçев аппарачĕ асам пушхирте тăрать,

Илĕртмĕш инçе Космос хăни эп паян.

Темĕн юмахлать ак пĕри, темĕн асамлать —

Урăх вăхăт уçлăхĕнче пурăнакан.

Телепати урлă вăл, ахăртнех пуплешрĕ,

Хăватлă хум чуппине туятăп унран:

«Чирлĕ çакă, салтака юрăхсăр», — янлатрĕ, —

Чĕремпе туйса илтĕм уçă уçлăхран.

Ман умра тăрать-мĕн сывлăхсăр гуманоид,

Пит тĕмсĕлсе пăхать хăй, пулăшу кĕтсе.

Ыттисем сăнаççĕ мана, хушăра — пĕр шит,

Аллăма вăй пухрăм, çӳлелле çĕклесе.

Вара ун пуç тăррине, аллăмсене хурса,

Тытăнтăм ăна сыватма,

пур вăй-халтан…

Малалла

Эрĕм, вĕлтĕрен,

Пиçен, тилпĕрен…

Ашкăрать кунта.

Асамлă тӳрем,

Ем-ешĕл çерем —

Ачалăх, ăçта?

Куçусем — тӳпери çăлтăрсем,

Йăл куллу чĕрене илĕртет.

Ах, Полина, Полина — чечек.

Эс каятăн иккен инçете.

Пушанса юлать аслă Кӳкеç.

Тунсăхлать эс çуренĕ урам.

Ах, Полина, Полина — чĕкеç,

Кайиччен эп сана мĕн калам?

Юрруна асăнмалăх хăвар,

Шăрантарччăр хĕрсем таврана.

Ах, Полина, Полина, каçар,

Ăсатма тухаймастăп сана.

Ĕмĕтӳ çитсе пытăр ялан.

Пул телейлĕ — ак манăн пехил!

Ах, Полина, Полина, ан ман:

Хушăран Кӳкеçе аса ил.

Тинĕсри вăйпа хумсем çырана пырса çапнă пек манăн пуçăма пысăк шухăшсем хумханса килсе пурăнăçăма канăçлăх памаççĕ. Çак хама канăçсăрлантарса тăракан вăйлă шухăшсене лăплантарасчĕ тесе, вĕсем асаплантарнинчен хăтăласчĕ тесе вĕсене хамăн пуçăмри тăн йĕтемминчен кăларса шурă хут çине тăкас терĕм. Çакă шурă хутах тата «Хыпар» редакцине ярса «Хыпар» çине çаптарас терĕм: мана канăçсăрлантаракан вăйлă шухăшсем «Хыпар» хаçачĕ урлă пĕтĕм тăван чăвашсем хушшине сарăлччĕр, вĕсене те пурне те пысăк шухăша яччăр тетĕп...

Тăван чăваш çыннисем! Эиĕ сире: манри пысăк шухăш «Хыпар» урлă пĕтĕм тăван чăваш хушшине сарăлтăр та вĕсене пурне те пысăк шухăша ятăр тесе каланăшăн ан çилленĕр мана. Эпĕ ку сăмахсене усал сунса мар, чăваш халăхне пурне те тăван вырăнне хурса, ырă сунса калатăп. Çак шухăшсемпе эпĕ çывăраймастăп. Çавăн пекех çак шухăшсем пур вăранмасăрах çывракан чăваш хресченĕсене вăратинччĕ часрах тесе анчах калатăп.

...Тăван чăвашсем, хресчен çыннисем! Эпĕ çакăнта [вăран]масăрах çывăракан чă[ваш х]ресченсене те вăратинччĕ [...] тесе каланăшăн та ан [çилленĕр] мана. Вăранни вăл [...] улать... Ялсенче пурă[накан] тăван хресченсем çине [...] пăхатăп та, вĕсене [...] çывăрмасăр ĕçлекен [сене...] калама ниепле те [...] астăн. Пур те сывă [...]

Малалла

(Тутиел ялĕнче пурăнса çĕре кĕнĕ Матвеева Уля аппана (Ольга Васильевнăна) тĕлĕкре курнă хыççăн çырнă)

Çурçĕр иртсен çĕр çине эп килнĕ,

Ман çăлтăрăм тӳпере йăл илнĕ.

Тăван ялăм, савнă Тутиелĕм,

Эс ман пурнăçăм, çутă тивлетĕм.

Тутиелĕм — ачалăхăм сăпки,

Пылак кунта тĕтĕмĕн те унки.

Тăван енĕм — Тутарстан çĕршывĕ,

Пăва тăрăхĕ — ман чун сиплевĕ.

Тавраллах çырма-çатраллă ялăм,

Вунă çуртлă çеç ман тăван кассăм.

Умран Кĕрлевкĕ шывĕ шăранать,

Аял касран Лащчă шывĕ юхать.

Ун çулĕ — Лаш Таяпа ялĕнчен —

Чăваш енрен, Лащчăпуç çумĕнчен,

Тутиел çумĕпе юхса иртет,

Чăваш Шуршуне, Чеçкепе çитет…

Тракторсемпе пӳлсе Лащчă шывне,

Пысăк пĕве пĕвеленĕ ятне.

Пĕчĕк утрав та пур ун варринче,

Чарлансем чӳхенеççĕ хум çинче.

Кирек те мĕнле çанталăкра та,

Шартлама хĕл сиввинче, çумăрта,

Пулăçсем килеççĕ халь таçтан та,

Чăваш енĕ те, Чĕмпĕрĕ кунта.

Малалла

Юратнă аннеме — Кожевникова(Яковлева) Евгения Димитриевнăна

Çакă çĕр çинче, чи çывăх çын — анне,

Пире парса пырать вăл вăй-халне.

Телейлĕ тăвас тесе ачисене,

Кăларса пама хатĕр чĕрине.

Анне чунĕ ытла та ырă,

Иксĕлми хăват тапать унра.

Анне çинчен шăрантăр юрă,

Çаврăнтăр вĕçсе тĕнче тавра.

Тăван кил-çуртăн ăшшине туймашкăн,

Анне пуртан кăна пултаратăн.

Çын çине тухсассăн, çын пек пулмашкăн,

Пире пĕчĕкрен панă вăл ăс-тăн.

Анне чунĕ ытла та ырă,

Иксĕлми хăват тапать унра.

Анне çинчен шăрантăр юрă,

Çаврăнтăр вĕçсе тĕнче тавра.

Ӳссе çитĕнсессĕн, çемьеллĕ пулсан,

Тăван килтен инçетре пурăнсан,

Тĕмсĕлсе кĕтет анне пире ялан,

Хурланса ăсатса ярать кайран.

Анне чунĕ ытла та ырă,

Иксĕлми хăват тапать унра.

Анне çинчен шăрантăр юрă,

Çаврăнтăр вĕçсе тĕнче тавра.

Мана аса илсен, —

Тух утма çул çине…

Кăвак, сенкер ирсем

Илсе килейĕç çу çилне.

Иртни-кайни… вăл таврăнмĕ, пĕлсем.

Чунра пурнаççĕ каяйми хĕлсем.

Такам татса хăварнă ĕмĕтсем,

Тĕлĕкĕмри шап-шурă çĕмĕртсем

Юлайрĕç çамрăклăх элемĕн

Тата çын хаклайми илемĕн

Чăн çути пек, ыр сипетле,

Шур çеçке витĕр эсĕ çитесле.

Айхи сăввисенчи юр кусăрки, —

Тунсăхăма сиреслĕн тустăр-и?

Нимех те мар, кун-çул иккен иртет,

Малашлăха кăна кăштах пиртен.

Çĕмĕрт шурă чечекреччĕ,

Эс те, эп те çирĕмреччĕ.

Хыçа юлчĕ çамрăк вăхăт,

Вĕçсе иртрĕ питĕ хăвăрт.

Çамрăклăх — чечек çеçкиллĕ

Асăма çаплах-ши килĕ?

Илĕртӳллĕ ун çути,

Илемпийĕн нар тути.

Ăшă-ăшă йăлтăр кулă

Асăнмалăх пулса юлтăн.

Эс çаплах куçран пăхатăн,

Чĕреме пĕр пăлхататăн.

Аллăмри кив сăнӳкерчĕк,

Çумăр хыççăнхи кӳленчĕк.

Иртнине аса илтерчĕ,

Ман пата илсе çитерчĕ.

Илемпи, ăçта эс халĕ?

Кам мана ун пирки калĕ.

Шырăп ĕмĕрех сана,

Чечек евĕр ыр сăнна.