Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Вăл тăрать — çамрăк çын. Ун ури айĕнче —

Аслă çĕр. Ун çинче — çурхи каç, мĕльюн çăлтăр.

Аллинче — чĕр тăпра. Тĕнчерен тĕлĕнсе,

Çамрăк çын — председатель тăрать.

Ан тив, тăтăр!

Ун çинче — çурхи каç, мĕльюн çăлтăр.

Вăл çӳренĕ паян хир тавра. Мĕн иртен

Пуçласа каçченех тĕрĕсленĕ, тĕпченĕ.

Халь тăрать вăл канса, вăл чунтан хĕпĕртет.

Халь вăл лайăх туять: çĕр хăвачĕ çĕкленнĕ!

Кăнтăрла тĕрĕсленĕ, тĕпченĕ.

Инçетре тракторсем, Вĕсене парăнать

Аслă çĕр, тулăх çĕр те мĕнпур çутçанталăк.

Уй-хирте çĕнтерӳçĕ юрри янăрать...

Чылайччен ман герой тăчĕ чунĕ канмалăх,

Пăшăлтатрĕ: «Мухтав, çутçанталăк!..»

Вара утрĕ киле. Халь ăна килĕнче

Куç хупмасăр кĕтет çамрăк арăмĕ-тусĕ.

Çăлтăрсем тӳперен йăлтăраç киленсе,

Уй-хир урлă мăнаçлăн утать çĕнтерӳçĕ.

Килĕнче — çамрăк арăмĕ-тусĕ.

Çĕнтерӳçĕ утать. Шухăшпа пăлханать.

Çĕр хăватла сывлать: «Тулăх пулĕ тырпулă!»

Ешĕл тумлă хире тухакан хапхана

Ват хуралçă уçать.

Малалла

Савни валли чунра пасар эп уçрăм,

Унта сутма тем чухлĕ тавар тупрăм.

Пыл евĕр тутине чуппа туса паратăп

Мĕнпӳр таварăма, хам çап-çара юлатăп.

Анчах та вăл, мана сутса, пытанчĕ

Тăшман килне, мана паян йăлт манчĕ.

Чечек пек тутисем тарăхупа ун тулчĕç,

Ман ĕмĕтсем çапла вĕçеймесĕрех юлчĕç.

Эп мĕншĕн кулянни сана пач кирлĕ мар,

Çапах, савни, мана паян эс шанчăк пар.

Эс ан ятла мана, ман юрату — кăвар,

Атя-ха паянтан çав кăварта çунар.

Пĕччен çунни, пĕлетĕп, питĕ час сӳнет,

Савнипеле савни çунни чăн юрату кӳрет.

Çурла уйăх çӳлте, пит хитре кĕрхи каç,

Ман савни ман патра, куçĕсем йăл кулаç.

Ларчĕ вăл ман умма, телей кӳчĕ мана,

Вăл пур чух улшăнать çак тискер самана.

Хĕвел пек ун тути, ялтăрать, пĕçертет,

Ман чуна-чĕрене тыткăна вăл илет.

Тутинчен чуптуни — симпылпа им ĕçни,

Унпала калаçни — ăраскаллă пулни.

Инçе, инçе каятăн, хĕрĕм. Умра малашлăх. Мĕн кĕтет сана унта? Тăван килӳ аякка-аякка юлса пырать. Эсĕ пурнăç çулĕпе тарăнран-тарăна кĕрсе пыратăн. Акă çитес çĕре çитрĕн. Вĕренме кĕтен. Кашни кун пĕрешкел: кĕнекесем, тетрадьсем, лекцисем... Студент пурнăçĕпе пĕрле çамрăклăх та урапа евĕр пĕрмай кусать. «Тăрăшса вĕренмелле, унсăрăн çывхарса килекен экзаменсене тивĕçлипе тытаймăн», — çаврăнаççĕ Вальăн пуçĕнче шухăшсем.

Пӳрте Вальăпа пĕрле пурăнакан юлташĕ Вика кĕрсе тăчĕ:

— Салам, — терĕ вăл алăкранах.

— Халиччен ăçта çухалса çӳретĕн, — кăмăлсăртарах ыйтрĕ унран Валя.

— Кайран каласа паратăп. Халĕ апатланар-ха. Хырăм питĕ выçрĕ, — терĕ юлташе тумтирне хывнă май. — Анне кукăль парса ячĕ, çисе пăхар.

«Ача-пăча çеç вĕт-ха вăл», — шухăшларĕ Валя ун çине тинкерсе.

Вика яланах хаваслă. Паян та акă çиçсе çеç тăрать. «Мĕнле пĕрмай савăнас килет унăн», — тĕлĕнет Валя.

Вика васкаса ялтан парса янă кучченеçĕсене сĕтел çине кăларса хучĕ, чей вĕретме лартрĕ, унтан тантăшĕ патне пырса ăна ыталаса илчĕ те:

— Валя, эпĕ сана кăштах савăнтарасшăн, — терĕ.

Малалла

Учительсене халаллатăп

1

Мартри хĕвеллĕ ир — куçра.

Шкула эс паянхи куна та

хальчченхинчен тухăçлăрах

ирттерессе шанса утатăн.

Шевле юхать чĕркĕмĕл пек.

Йăсăрланать шур тумĕ мартăн.

Юр шукăль выртрĕ хĕлĕпе.

Пăхсам: халь шукăлех те мар-тăр.

Çул хысакне татса, шарлак

тĕл-тĕл шĕнкĕртетет хăюсăр,

тĕл-тĕл — талпас апăршалла —

шыв пакăлтатăвĕ чарусăр.

Шкул партинчи тирек-çăка

çур хăнине тимлеççĕ шăпăрт:

пĕр чыхăнать, пĕр каçăхать

тирек çинче кил тупнă шăнкăрч.

«Ак çитрĕ хăй те — пуласси,

нумай пулмасть — умри тĕллевччĕ», —

тесе пуль шăнкăрчăн сасси

хайларĕ кĕвĕллĕ тĕрленчĕк.

2

Ан тив, çур техĕмĕ аван,

анчах та эс çакна-çке хапăл:

çур евĕр килнĕ саманан

пур ыр пĕлтерĕшĕ — ăс-хакăл.

Çĕршыв çыннийĕсен паян

ас-хакăлĕ кервен те тарăн.

Кунта, учитель, сан пая

кам тавлашса тунма пултарĕ?

Шутлатăн: ӳстĕр тивĕç сан.

Малалла

Хула пекех хитре Çĕпрелĕ...

Ялти пекех кунти йăла:

Урамĕ пылчăклă-çĕпреллĕ,

Кил-çурчĕ кивĕ те хăла,

Авалхилле пур хăтăр-хатăр

Урлах выртса ярать тымар...

Çĕнелесси пулать-тăр-ха та,

Анчах та çак кунсенче мар.

2002, ака, 12.

Татарстан, Çĕпрел.

Çарăмсана каллех эп килтĕм.

Мĕнле пурнатăн, Шелепи!

Лачкам хура та шĕвĕ çилĕм

Пушмак тулли ăсса та илтĕм

Санпа пушмак-мĕн шеллĕп-и?

2001, çĕртме, 15.

Шурьял клубĕ умĕнче.

Çăра та тулăх ешĕл тулă

Лăпкать те ачашлать çĕре,

Хĕвел кустăрмине хăй урлă

Ярăнтарса çĕклентерет.

Хаваслăн тухрĕ председатель

Çырансăр тинĕс пек хире.

Сукмакпала хуллен утать вăл,

Ырлать уç сывлăмлă ире.

Илемлĕ ир. Анчах ку иршĕн

Эпир юн тăкнă сахал мар.

Илемлĕ çĕр. Эпир çак çĕршĕн

Халь пултаратпăр савăнма.

Хирпе утать ак çĕнтерӳçĕ,

Курать вăл — тырăсем паха!

Кунта — чун уçă, шухăш уçă,

Ĕмĕт вĕçет малашлăха.

Тар-юн тăкни ахаль пулмарĕ,

Тар-юн имлерĕ уй-хире.

Хаваслă юрăпа чыслар-и

Çак аслă çутă ĕмĕре!

Те ир ку? Те уйăх çутиллĕ каç? Йĕри-тавра те çеçен хир, те тинĕс-океан? Янкăр тӳпе пек те туйăнать. Ниçта та нимĕнле çурт-йĕр те, чĕрчун та курăнмасть. Ӳсен-тăран та çук кунта. Йывăçсем те ӳсмеççĕ. Шăплăх. Чуна çӳçентерекен шăплăх.

— Хĕрĕм, ут ман хыççăн, ан хăра, — илтрĕ Антонина Васильевна.

Кам сасси? Ăçтан килет ку сасă? Питĕ чуна çывăхскер. Лăпкать, ачашлать вăл чуна. Ара, амăшĕн сасси-çке. Пулма пултараймасть! Амăшĕ çут тĕнчерен уйрăлса кайнăранпа нумай çул иртрĕ ĕнтĕ.

— Эпĕ ку, Туня, эпĕ ку. Аннӳ-çке. Ан хăра манран. Эпĕ сана илме килтĕм, — ачашшăн çупăрларĕç палланă алăсем.

Çав вăхăтра Тоня умне çĕртен тӳпенелле кармашакан, лăс-лăс силленекен чикмек пырса тăратрĕç. Амăшĕ çав чикмек тăрăх çӳлелле йăпăр-япăр улăхса кайрĕ те аллипе Тоньăна кăчăк туртса чĕнчĕ:

— Улăх, улăх, хĕрĕм. Манран ан юл. Пусмаран пусма çине улăхать Тоня. Анчах та ниепле те амăшне хуса çитеймест. Пусмисем те çирĕп пек. Вĕсене саваланă сап-сарă хăмаран ăсталанă. Сарлака хăйсем. Темшĕн çак пусмасем пусмассерен унта-кунта силленеççĕ, чӳхенеççĕ, Тоньăна амăшĕ хыçĕнчен ярасшăн мар тейĕн.

Малалла