Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Ашшĕшĕн çакă пачах та кĕтмен çĕртен пулчĕ. Çавăнпах-тăр телефон трубкине халь-халь хуçса-ватса пĕтерессĕн çатăрласа тытрĕ вăл. Телефон тепĕр енчи арçыннăн мăнаçлă, никама пăхăнман сассине çапла аркатма е лăпчăтма пулать тейĕн.

— Настьăна чĕн!.. Мана Настя кирлĕ, — çав-çавах кăшкăрашрĕ телефонри арçын ӳсĕр сасăпа.

— Кам ыйтать ăна? Эпĕ унăн ашшĕ пулатăп. Эсир вара? — шалта, чĕринче çу кунне пăхмасăр куç курми çил-тăман тейĕн.

— Сана пĕрех мар-им? Эпĕ унăн упăшки пулатăп тейĕпĕр...

— Упăшки-и-и?! Эсир йăнăшатăр. Пирĕн Настя качча тухман-ха, шухăшламасть те, университет студентки кăна вăл... — тинех çăмăлрах пулса кайрĕ арçынна.

— Çапла тет... Кала Настьăна, Игорь сана «Ностальжире» кĕтет те. Çурçĕрччен çитмесен хăйĕнех ӳкĕнмелле пулĕ, — терĕ те телефонра пик-пик-пик сасă кăна ӳт-пӳри кашни нерв клеткине пырса çапнăн хваттерте темччен янăраса тăчĕ.

— Йăнăшрĕ пулас чăннипех те. Темле ӳсĕрскер. Вăт кăнттамскер... Настьăн упăшки тет-ха тата. Кирлĕ пире сан пек кĕрӳ, — хăйпе хăй калаçса алăри телефон трубкине вăйран кайнăн лăштах пăрахрĕ Анатолий, телевизор умĕнче шухăша кайса ларакан арăмĕ çинелле тем каласшăн пулса куç ывăтрĕ.

Малалла

Тух, тăванăм, итле, мĕнле юрă

Янăрать паян Атăл çинче.

Хумсем çийĕн, сăртсем-тусем урлă

Сарăлать çакă юрă инçе.

Ӳснĕçемĕн ӳсет уçă сасă,

Тулăх Атăл мăнаçлăн шăвать.

Куççуль мар, ирхи юрă хавасĕ

Ейӳлет ман Тăван çĕршыва.

Ку вăл — ирĕклĕ халăх телейĕ,

Ĕмĕр кĕтнĕ тулли çуркунне.

Çĕршыв тăрăх Çĕн Кунăн хĕвелĕ

Сапать хăйĕн таса ылтăнне.

Аслă Атăл, мухтавлă мăн Атăл,

Ывăт, ывăт хумна çӳлерех!

Темиçе пин-пин çул пурăнса та

Эс курман хальхи пек ĕмĕре.

Аслă шыв, вăрăм ĕмĕрлĕ Атăл,

Санăн иртнĕ кунна тĕпчеме

Паянхи çырантан эп пăхатăп

Ĕнерхи тĕксĕм пурнăç тĕпне.

Пирĕн ĕмĕр çыранĕ пит çӳллĕ...

Çакăнтан иртнине тинкерсен,

Эп куратăп ак — юн та куççулĕ

Çершыв тăрăх выртать кӳлленсе.

Унта — пурнăç, тутăх çурла пек,

Касать шелсĕррĕн выçă пыртан.

Унта — антăхнă Атăл бурлакĕ

Чул çинче чун тухас пек выртать.

Унта — йывăррăн йынăшнă сасă,

Малалла

Кирилл Кириллов асăмне

Тĕлпулу çитиччен

Чылай хушă хумхантăм.

Килсе çитрĕм те халь

Лăш лăпланчĕ чĕре:

Шурă мрамор çинче

Калаçса пек ларатăн,

Гранитран тунинче —

Курăнан чĕп-чĕрех.

Ăнланан чиперех:

Эп — ватти, тем пулсан та.

Эс, Кирук, кĕçĕнрех,

Хăть мĕн ту — ĕмĕре...

Ман санпа вакласси

Пĕр хутаç та пĕр алтăр,

Калаçса, шутласа

Тасалар-и пĕрре?

Çук, чĕнместĕн пĕрех

Чĕнесех туйăнсан та,

Тен, ӳпкев те чĕрет

Чунсене витĕрех.

Сывă чух тĕл пулсан

Ним те мар пит ансатăн

Калаçу астарса

Йыхăратчĕ пире.

Халь тĕнче ӳппĕнле.

Тен, кăшт хамăр та халсăр.

Ни сăмах тупăнмасть,

Ни ĕçме кăмăл çук.

Аçупа аннӳне каласне калаймасăр

Хурланса-эрленсе

Пуçне чикрĕ Арçук.

...Аслă пӳрт варринче

Чĕвĕлти чипер чунлă

Чиперчче Укçине

Чечекле çаврăнать.

Ĕмпичче аллинче

Малалла

Кирилл Кириллов асăмне

Çăлтăр-чечек пĕр кăшăл илтĕм

Тăван тăпри çине хума,

Пуçа тайса сума сума,

Салам пама, салам тума,

Эрен хĕрне юри эп килтĕм.

Шăпах та лăп пин те ик çухрăм

Пукшашпала Эрен хушши,

Ал-хапăл та ăшши-пăшши

Кĕскелчĕ пин çулсен тăршши —

Ăна ик çухрăм евĕр тухрăм.

Пил ту мана та, Арçука та

Пехиллĕ тулăх шыв Эрен,

Эпир, çапах та, инçетрен

Çак аслă çутă тĕнчере...

Пиллемесен, каллех çухатăн.

Çухатусен тиевĕ йывăр:

Кĕтмен çĕртен, сасартăках,

Çапаççĕ те пире тăмха,

Яраççĕ тĕпсĕр шăтăка.

Асри тăванăм, лăпкă çывăр...

1998, çу, 27.

Кăтаймас масарĕ.

Паянтанпа 33 çулхи К.Д.Кириллова

ĕнертенпе 55 çулхи В.П.Станьялран

Кăткăс пирĕн шăпа...

Çĕр тапса лав туртар т

Малаша кăшт курса

Умлă-хыçлă утсан

Çуммăн тӳсĕм хăпарĕ,

Вăй та пулĕ кăштах.

Йывăр пирĕн шăпа:

Çĕр çыртса карт лартар-ха,

Урлă-хурлă сурса

Иртнине чăрт çурсан

Пире пӳлĕх хăварĕ.

Çакă пирĕн тупа.

1995, кăрлач, 2.

Хĕветĕр килне тул çутăласпа тин таврăнчĕ. Пӳрте кушак пек йăпшăнса кĕчĕ те сĕтел çинче ларакан кăкшăмри каçхине сунă сĕте пĕр сывламасăр тенĕ пекех ĕçсе ячĕ. Тутлăн анасласа карăнса илчĕ. Пăлтăра тухрĕ. Алăка уçса чĕлĕм тивертрĕ. Шухăша путрĕ. Пахчара каçса кайсах юрлăкан шăпчăксем те икĕ теçеткерен иртнĕ çеç, анчах арçын пулма ĕлкĕрнĕ йĕкĕте шухăшсен тинĕсĕнчен туртса кăлараймарĕç. Ара, кĕçĕр вĕсем юлташĕсемпе ыранхи каç кӳршĕ яла хĕр вăрлама каясси пирки калаçса татăлчĕç вĕт-ха. Хĕр тенĕрен, Хĕветĕр хыççăн чупаканнисем ялта та чьглаях— ха вĕсем. Анчах вĕсенчен пĕри те йĕкĕт чĕрине тыткăнлаймарĕ-ха. Тата, çитменнине, Хĕветĕр вĕсенчен чылайăшне тутанса та пăхнă ĕнтĕ. Çук, ăна каччă хыççăн чупакан хĕрсем килĕшмеççĕ çав. Вăхăтлăха арçын чунĕнчи вĕри юна сивĕтекеннисем кăна вĕсем Хĕветĕршĕн. Вăл çурхи çеçпĕл пек ачаш та никам тĕкĕнсе курман арăм тупма ĕмĕтленсе пурăнать. Çавăн пекки пур, тет, Вĕшлейре. Хăй курман та, юлташĕсем каласа панă тăрăх, ытла та чипер пулмалла. Ашшĕ-амăшĕсем пуянах мар пурăнаççĕ, тет, те... Нимех те мар, Хĕветĕр — ялти çĕрме пуян ачи. Уншăн, пĕртен пĕр ачишĕн, ашшĕпе амăшĕ вута кĕме те хатĕр. Вĕсен ачи çак куна çитсе те ĕçлесе, тар юхтарса курман. Килти пур ĕçсене те тарçăсем туса тăраççĕ. Мĕн çиес тенĕ — çавна çи, мĕн тăвас тенĕ — çавна ту... Чару пулман. Вĕренес тесе те тăрăшман Хĕветĕр. Пыл та çу пек пурнăçпа киленсе пурăнакан çамрăк нимĕнпе те кăсăкланман. Унăн хăй ĕмĕрĕнче те тăхăнса пĕтерес çук тумтир, атă-пушмак пур. Пĕр ĕçлемесĕр пурăнма май паракан ашшĕ-амăш мулĕ... Вĕренсе тата ĕçлесе пилĕке авмалла, пуç ватмалла иккен тата. Çук, тамăк пурнăç уншăн мар. Ухмахсем ĕçлеччĕр.

Паян тумла тумлать-çке урамра,

Чĕре тапса сас панă евĕр,

Савса кулатъ шăм-шакă ăшăмра,

Телей туйса вĕçĕ-хĕррисĕр.

Тумла кĕввийĕ сывлăш ăшшипе

Ташша чĕнет ним вăтанмасăр.

Илĕртенсе те е ывăннипе

Çил ачисем лараççĕ халсăр.

Вара, курсам, чăнах та мыскара —

Ĕнер кăна тăратчĕç харсăр,

Алă çупса ташлатнă хамăра,

Сăмахсăрах, ним уямасăр.

Паян çĕн вăй ташлать-çке тумлара.

Ăçта çухалнă Хĕл Мучийĕ?

Ун сăнĕ курăнмасть-çке таврара,

Таçта выртать ун йĕрĕ-çийĕ.

Чакак пырса каларĕ хăлхаран,

Пĕлтерчĕ, тет, кӳрши хăй курнăран, —

Шар-сивĕпе ытла алхаснăран,

Вăл пач аптранă, тет, сывлать аран.

Ахăлтатса кулатăн алхасса,

Тен, юриех чараксăр е манса?

Улталанса таптатăн шанăçна,

Йĕкĕлтесе тăраслăн шăпуна.

«Телей» — тесе сăлтавсăр васкаса

Шырарăн эс, тăмасăр упранса.

Управлăх туйăмне вăркăнтарса,

Пĕркенчĕкне варларăн такăнса.

Айван...

Те ĕнентернĕ, те ăсу пулман?

Пиçмен çырлан çителĕксĕр пылак.

Астутарсан та вырăна хуман, —

Йӳне хаклатăн-çке, халь тин — чăмлак.

Хĕвелĕ...

Çупăрласассăн та чĕрĕлмĕ

Упраманскер, çеçкелĕх тунине

Çурсассăн вăхăтсăр — сиенлĕ,

Çителĕксĕр чиперлĕх туйăмне.

Салам сире, маттур çыравçăсем —

Ман чун сире салам ярать.

Халь ирĕкри çĕршыв юрлать.

Пурнатпăр халь хĕвеллĕ çĕршывра,

Телей тĕнчи пире кĕтет.

Телей тупатпăр пурте чăнлăхра,

Суя тĕнче йăлтах пĕтет.

Купăса алла тытатăп,

Юрласа яратăп,

Хам хуйха-терте манатăп,

Юрăпа пурнатăп.

Тек куççуль нихçан тăкмастăп,

Иртнĕ пурнăç юлĕ.

Çӳл тӳпе, çакна чухлатăп,

Манпала халь пулĕ.

Çил-тăман йăлт урса кайнăн

Таврара хуçа халь.

Юрăпа çеç чунăм манăн

Пурăнать, сывлать халь.