Ҫӗнӗ Шупашкарти 60 ҫулти арҫын ултавҫӑсене 2 миллион ытла тенкӗ куҫарса панӑ. Ку кӑна мар-ха, вӑл кунсӑр пуҫне кредит илнӗ.
Ун патне ҫак уйӑхра мессенджерта палламан ҫын шӑнкӑравланӑ. Хайхи арҫын вӑл унччен ӗҫленӗ организацири кадрсенчен пайӗнчен-мӗн. Вӑл пенсие ҫӗнӗрен шутламаллине пӗлтернӗ.
Кайран хӑйсемпе «Госуслуги» портал тата йӗрке хуралӗн ӗҫченӗсем тесе паллаштарнӑ ҫынсем шӑнкӑравланӑ. Хайхискерсем арҫынна вӑл унччен ултавҫӑпа калаҫнине ӗнентернӗ, ҫавна май халӗ унӑн ячӗпе кредит илме хӑтланаҫҫӗ имӗш.
Палламан ҫынсем каланипе арҫын пухнӑ 2 миллон тенкине курьер урлӑ парса янӑ. Кунсӑр пуҫне 430 пин тенкӗ кредит илнӗ, ӑна та палламан ҫынсем каланӑ счет ҫине куҫарнӑ.
Пуш уйӑхӗн 28-мӗшӗнче ултавҫӑсенчен шар курнӑ арҫын полицие пулӑшу ыйтма пынӑ.
Шупашкарти пӗр аслӑ шкулта вӗренекен студентка ултавҫӑсен аллине лексе ҫур миллион тенкӗ ҫухатнӑ.
Ӗҫ-пуҫ ҫапла пулса иртнӗ: 19 ҫулти хӗр пӗлтӗрхи чӳк уйӑхӗнче интернетра каччӑпа паллашнӑ. Хайхи йӗкӗт криптобиржӑра тупӑш тумалли майсем пирки каласа кӑтартнӑ.
Хӗр ӑна ӗненнӗ, вӑл каланипе телефонӗ ҫине ятарлӑ сарӑм вырнаҫтарнӑ. Унтан кредитсем илнӗ, пӗтӗм укҫана ҫав «менеджер» каланӑ счетсем ҫине куҫарнӑ. Вӑхӑт иртсен студентка ӗҫлесе илнӗ тупӑша илес тенӗ, анчах, паллах, илеймен. Ҫапла вӑл ултавҫӑсен серепине лекнине ӑнланнӑ. Студентка тупӑш тӑвас тесе 500 пин тенкӗ ҫухатнӑ.
Улатӑрти 62 ҫулти хӗрарӑм ултавҫӑсене ылтӑн катӑкӗсем тата укҫа паса янӑ.
Хӗрарӑмпа упӑшкине хӑйсемпе «Тӗп банк ӗҫченӗсем» тесе паллаштарнӑ ҫынсем хӑратма тытӑннӑ. Унччен маларах «Пенси фондӗнчен» шӑнкӑравланӑ. Хӗрарӑм темиҫе кун афристсен витӗмӗнче пулнӑ, вӗсемпе кунне 10 сехет таран та калаҫнӑ. Ултавҫӑсем каланипех вӑл ҫӗнӗ телефон тата сим-картта туяннӑ.
Пуш уйӑхӗн 10-мӗшӗнче арӑмӗпе упӑшки ятарласа Шупашкара банка кайнӑ, унта ылтӑн катӑкӗсемпе монетӑсене кӑтартма ыйтнӑ, вӗссене туяннӑ. Банк ӗҫченӗсем сисчӗвленсе вӗсенчен ултавҫӑсем пирки ыйтнӑ. Арӑмӗпе упӑшки вара мӑнукӗсен пуласлӑхӗшен ылтӑн туяннине пӗлтернӗ. Ҫав кунах вӗсем ылтӑн катӑкӗсене курьера парса янӑ.
Тепӗр кунхине ултавҫӑ упӑшкине счет ҫинчи 2,5 млн тенке илме ӳкӗте кӗртнӗ. Вӑл банкра заявка хӑварнӑ, укҫана тепӗр эрнерен илмелле пулнӑ. Ҫав вӑхӑтрах ултавҫӑсем арӑмне вкладри 1,3 млн тенке илтернӗ, ӑна Улатӑрта курьер илсе кайнӑ.
Юлашки укҫине парса ярсан тин хӗрарӑм ултавҫӑсен тӗлне лекнине ӑнланнӑ.
Ҫӗнӗ Шупашкарти 47-ри арҫын Европӑран «Хонда» машина туянма ӗмӗтленнӗ. Анчах юмахри карчӑк пек ҫурӑк валашка умӗнче тӑрса юлнӑ.
Машина сутни пирки пӗлтерӗве вӑл мессенджерта курнӑ: 2021 ҫулта туса кӑларнӑ «Хондӑна» Европӑран хӑваласа килме шантарнӑ. Арҫын ку пӗлтерӗве 20-ри ывӑлне кӑтартнӑ, лешӗ тӗнче тетелӗнче компани пирки ҫынсем мӗн ҫырнине тишкернӗ – ним япӑххи те тупӑнман. Кун хыҫҫӑн ывӑлӗ сутуҫӑпа ҫыхӑнса машинӑна илессине пӗлтернӗ.
«Менеджер» паспорт сканне, адреса, телефон номерне ярса пама ыйтнӑ. Унтан килӗшӳ ярса панӑ. Ҫапла каччӑ нарӑсӑн 27-мӗшӗнче Ҫӗнӗ Шупашкарти банкра 400 ытла пин тенкӗ куҫарса панӑ. Пушӑн 5-мӗшӗнче вӑл тепӗр 500 пин тенкӗ куҫарнӑ. Тепӗр кунхине «менеджер» утильсборшӑн тепӗр 1,5 млн тенкӗ тӳлемелли пирки сӑнӳкерчӗк ярса панӑ. Кун хыҫҫӑн тин арҫын ултав серепине лекнине ӑнланнӑ та полицие кайнӑ.
Кун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ
Ҫӗнӗ Шупашкарта пурӑнакан 74 ҫулти арҫын ултавҫӑсене 6,5 миллион тенкӗ куҫарса панӑ.
Полицие пырсан вӑл акӑ мӗн каласа кӑтартнӑ: нарӑсӑн 24-мӗшӗнче ун патне вӑл 40 ҫул ытла ӗҫленӗ предприятири кадрсен уйрӑмӗнчи специалист шӑнкӑравланӑ. Ӑна сиенлӗ стажшӑн пенсие ҫӗнӗрен шутласа памалла-мӗн. Палламан ҫын смс-ҫырупа килнӗ кода ыйтнӑ – ку Пенси фондне ҫырӑнма кирлӗ имӗш.
Кайран унпа «йӗрке хуралҫисем» тата «Тӗп банк ӗҫченӗсем» ҫыхӑннӑ. Хайхискерсем «Госуслуги» порталти даннӑйсене ют ҫынсем пӗлнӗ тесе хӑратма тытӑннӑ, вӗсем терроризм организацийӗсене укҫа куҫарма пултараҫҫӗ-мӗн. Вӗсем каланипе 74 ҫулти арҫын ҫӗнӗ телефон, сим-карта, роутер илнӗ. Ҫапла преступниксем ӑна йӑлт сӑнаса тӑнӑ.
Хайхи арҫын арӑмӗпе пӗрле банка кайса счет ҫинчи пысӑк укҫа илнӗ. Унта ӗҫлекенсене ку укҫа Мускавра операци тума кирлӗ тесе суйнӑ. Пушӑн 3-мӗшӗнче каҫхине курьер укҫана илсе кайнӑ та истори ҫакӑнпа вӗҫленӗ. Арҫыннӑн вара полицие кайма тивнӗ.
Ют ҫӗршыври ултавҫӑсем ҫынсене телефонпа темле майпа та улталаса укҫасӑр, хваттерсӗр хӑварнине пӗлетпӗр-ха. Маларах тӗрмери ҫынсем те ҫавӑн пек шӑнкӑравлаҫҫӗ тетчӗҫ. Анчах хамӑр патрисемех улталаса ҫӳрени тата та ытларах тӗлӗнтерет пек туйӑнать.
Акӑ, Элӗк районӗнчи пӗр арҫын карчӑк-кӗрчӗке улталаса пурӑннӑ. 33 ҫулти вӑйпитти Елчӗк районӗнче пурӑнакан ватӑсене улталаса ҫӳренӗ.
Социаллӑ ӗҫчен тесе вӑл ватӑсене пӗчӗк парнесем валеҫсе ҫӳренӗ, унтан налук тесе 20-шер пин тенкӗ ыйтнӑ.
Ҫапла майпа вӑл пилӗк кинемее улталама хӑюлӑх ҫитернӗ, вӗсенчен 97 пин тенкӗ ыйтса илнӗ.
Ҫынна суйма именмен, Турӑран та хӑраман, ватӑсене сума сума пӗлмен намӑссӑра ҫывӑх вӑхӑтра Елчӗкре суд тенкелӗ ҫине лартӗҫ.
Шупашкарта 12 ҫулти арҫын ача ҫемье укҫи-тенкине ҫӑлас тесе... ултавҫӑсене 175 пин тенкӗ куҫарса панӑ.
5-мӗш класра вӗренекен арҫын ача патне мессенджерта палламан ҫын ҫырнӑ, ашшӗ-амӑшӗн укҫине ҫӑлмалла тесе ӗнентернӗ. Вӑл килте укҫа ӑҫта упраннине пӗлнӗ. Ҫав вырӑнтан укҫана илнӗ те накама ним каламасӑр ҫывӑхри банкомата кайнӑ, унта палламан ҫын каласа тӑнипе 175 пин тенке «хӑрушсӑр счет» ҫине куҫарнӑ.
Ҫакна пурнӑҫласанах мессенджерта ҫырӑнни хуралнӑ. Арҫын ачан кун пирки амӑшне каласа пама тивнӗ.
Ку тӗслӗх тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Красноармейскинче пурӑнакан 43 ҫулти арҫын тӗнче тетелӗнче техника туянма тӑнӑ та 100 пин тенкӗсӗр тӑрса юлнӑ.
Арҫын юр тасатмалли техника туянма тӑнӑ. Тавара тупсан вӑл заявка янӑ та хӑйӗн телефон номерне кӑтартнӑ. Сутуҫӑпа калаҫнӑ хыҫҫӑн вӑл ӑна 100 пин тенкӗ ытла куҫарса панӑ. Лешӗ трек-номер ярса пама шантарнӑ та ҫухалнӑ. Сайта та блокировка тунӑ.
Арҫын полицие кайнӑ. Ку тӗслӗх тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ
Шупашкарти тухтӑр, 67-ри хӗрарӑм, ултавҫӑсене 3 млн тенкӗ ытла куҫарса панӑ.
Ӑна полицейскисем, банк ӗҫченӗсем, ӗҫтешӗсем укҫа куҫармалла мар тесе ӳкӗте кӗртме тӑрӑшнӑ. Анчах вӑл никама та итлемен. Ывӑлне кун пирки пӗр уйӑхран кӑна каласа кӑтартнӑ. Кун хыҫҫӑн ывӑлӗ ҫине тӑрса ӑна полицие кайма ыйтнӑ. Тинех килӗшнӗ вӑл.
Акӑ мӗн пулса иртнӗ: хӗрарӑм патне «пенси фончӗн ӗҫченӗсем», «Роскомнадзор, ФСБ, Тӗп банк ӗҫченӗсем» пӗр вӗҫӗм шӑнкӑравланӑ, ултавҫӑсем унӑн укҫине Укаринӑна пулӑшма ярасшӑн тесе хӑратса пӗтернӗ, счет ҫинчи пухнӑ укҫине, пӗлӗшӗсенчен кивҫен илсе йӑлтах «резерв фонда» куҫарма хушнӑ.
Шупашкарта пурӑнакан виҫӗ ҫынна ултавҫӑсем шӑнман пӑрпа самантрах лартса янӑ.
Пӗрне-пӗри пӗлекен ҫав ҫынсем патне пулӑшу ыйтса видеоҫыру ҫитнӗ. Ӑна вӗсен пӗлӗшӗ янӑ. Анчах тӗрӗссипе пӗлӗшӗ яман та иккен, видеона искусство интеллекчӗ хатӗрленӗскер пулнӑ. Унта самантлӑх укҫа куҫарса пама ыйтнӑ, икӗ-виҫӗ сехетрен каялла тавӑрса пама шантарнӑ.
Суя видеона ӗненсе 10, 27 тата 28 пиншер тенкӗ куҫарса панӑ. Тусӗн аккаунчӗпе ултавҫӑсем усӑ курни кайран ҫеҫ ҫиеле тухнӑ.
+15.2 °C