Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Хаяр вăрçă вăхăчĕ...

Правленирен тухса килелле кайнă май Татьяна Хурасева бригадир лаша витине кĕрсе пăхма шут тытрĕ. Вăрмантан ăшăрхаса-ĕшенсе килнĕ лашасене çийĕнчех апат пама кирлĕ мар. Уйрăмах ир шăварасран сыхланмалла. Кун пирки конюхсем пĕлеççĕ-ха. Çапах та хăв куçупа кĕрсе курсан — шанчăклăрах...

Кун çути пĕтнĕ-пĕтмен кĕрхи каç хăрăм пек хуралса ларать. Пĕр-икĕ çул маларах Татюк (ялйыш ăна яланхилле çапла чĕнет) кунашкал тĕттĕм каçсенче пĕччен çӳреме мар, пӳрт алăкне тулалла уçса пăхма та çӳçенетчĕ. Клубран çĕрлене юлса таврăннă чух вара ăна е хĕр-тантăшĕсем ăсатса яратчĕç, е...

Татюк правлени крыльцинче кăштах тытăнса тăчĕ. Ассăн сывласа илчĕ. Хăнăхнă май, пусма картлаçĕпе хăвăрт-хăвăрт анчĕ те тĕттĕмелле чăмрĕ. Унăн уринчи кĕмсĕркке атă шăннă çĕре çирĕппĕн кăна кĕрслеттерсе пырать. Инçете-инçете янраса каять çак сасă кĕрхи уçă сывлăшра. «Атте атти... йывăртарах çав вăл мана, кун каçа ывăнтарать», — пăшăрханса та мар, савăнса та мар шухăшларĕ Татюк. Пĕр çирĕм утăм кайсан, хыçалта правлени алăкĕ уçăлса хупăнни илтĕннĕ пек пулчĕ. Тен, туйăнчĕ çеç?!. Татюк кун пирки шухăшламан та пулĕччĕ-ха, анчах ăна пĕр кăлтăк аса килчĕ. Тин çеç правленире пулнă чух Куян Михалĕ ун çине яланхи пек мар, темĕнле урăхларах пăхни килĕшмерĕ. Тĕмсĕлсе пăхакан куçĕн ырă мар çути Татюкăн питне, пĕтĕм ӳтне-пĕвне çилĕмле япала пыра-пыра сĕртĕннĕн туйăнчĕ. Тен, çав сĕмсĕр куç халĕ правлени крыльцинчен Татюк ăçталла утнине сăнаса тăрать пуль?! Ахаль çын куçĕ тĕттĕмре курмасан та, Куянăн таçтине те витĕрех курма пултарĕ... Çакăн пирки шухăшласа, Татюкăн пĕтĕм çанçурăмĕ сăрăлтатса кайрĕ. «Çыпçăнать, — хăй ăссĕн мăкăртатрĕ вăл. — Пулать вĕт çав териех чун выртман çын... Унашкаллине кăмăлламастăн çеç мар, пачах тӳсейместĕн...» Мĕншĕн çапла иккенне Татюк хăй те пĕлмест, халиччен пĕлме те тăрăшман. Кăмăл туртмасть — çав туйăм кăна, хĕр чĕринче.

Малалла

Çĕрле уйра тавралăх уйранран:

кăштах кăвак вăл уйăх çутинче.

Тин çунă юр ĕшеннĕ те аран

нăтăртатать.

Урасенче — тĕнче.

Каç аллине кĕрсе ӳкет тĕнче.

Салхуллă анăç — реквием.

Пĕрех

каç

сӳннĕ кун çутийĕ умĕнче

пĕччен Сальерирен те мĕскĕнрех.

Епле эпир чĕлхесĕр, чечексем! —

Юрлар-я пĕрех хут пĕр çаврăм юрă?

— Чĕрне вĕçне тăрса, куçа хĕссе —

кама эс каç, тус-тантăшăм, чуптурăн?

— Ай, пулчĕ каçĕ çутă та кĕске,

каччи ытла та çамрăк та хăюсăр.

Сан, тантăшăм, варли хăюллăскер,

ăсатран-и вара пĕр чуптăвусăр?

— Ай, чунăмçăм, ан ӳктĕрччĕ куçу,

те эп ăна, те вăл мана чуптурĕ...

Çапла юрлаççă чечексем ку чух,

пире тинех ăмсанмасан та юрĕ.

Васкавлă пуйăс кĕрлесе

Çитсессĕн Мускава,

Инçе çул хыççăн чĕресем

Хавассăн хускалаç.

Сан кăкăрна хĕвел тулать,

Вăл ырă та вĕри.

Сан умăнта — аслă хула,

Тăван çĕршыв чĕри.

Пин тĕрлĕ сасăпа кĕрлет,

Юрлать хăй юррине.

Эс пĕтем халăхпа пĕрле

Чăматăн çĕр айне.

Эс тытнă пĕчĕк чăматан,

Эс килнĕ ялтанах.

Ниçта лармасăр, чи малтан

Ларатăн метрона.

Сисместĕн эс ун чуппине.

Аван çеç кăкăрта.

Эс Революци площадьне

Çитетен хăвăртах.

Кунта эс каймăн аташса,

Сана мĕншĕн тесен

Кĕтсе илеççĕ ялкăшса

Кремль çăлтăрĕсем.

Каллех, каллех сан кăкăрна

Çапать-çке вĕри хум...

Вĕсем ак тăчĕç сан умна

Паян малтанхи хут.

Вырнаçиччен пĕр-пĕр çĕре

Çак аслă Мускавра

Эс тĕлĕнсе утса çӳрен

Кремль йĕри-тавра.

Утатăн эс. Ыр ĕмĕтре —

Туятăн — чăн телей.

Мухтавлă Хĕрлĕ площадьре

Малалла

Пусăрăнса кăна ĕçлесе ларнă чух пирĕн радио-хаçат редакцине пĕр вăйпитти этем тăвăл пек тулхăрса кĕчĕ.

— Кунта-и радио?

— Кунта... кунта.

Çӳллĕрех пӳ-силлĕ, пĕр çирĕм пилĕк урлă каçнă тĕреклĕ те пиçĕ çамрăк пирĕн умра — ăнсăртран мăшкăла тăрса юлнă хаяр вăй евĕр — тилĕрсе тăрать. Урмăшса кайнă хурарах куçсем пĕр юлташ çинчен теприн çине çиçĕм пек вĕлтлетсе çӳреç. Типсе куштăрканă тута-çăвар пĕтĕм пыр тĕпĕпе темскер ахăрса каласшăн, анчах хатĕрленсе тăнă чăрсăр сăмахсем, кăмăл ытла та чӳхеннĕрен пулас, чĕлхе çине витĕмлĕн килмеççĕ.

— Çак иккен-ха, апла... радио... Эп... Эп «Тымар» колхозран... Хай... председатель.

— Э-э-э... К-йев юлташ, эсир-и-ха вăл?

— Так, так... ларсамăр.

Умра кам тăнине пирĕн ачасем чухласа илчĕç. Шевле пек çăмăл кулă пĕтĕм пӳлĕме çутатса ячĕ.

К-йев юлташăн пирĕн çине пăртак «вĕчĕ» пур. Ĕнер каç пĕтĕм Йĕпреç районĕ «Тымар» колхоз председателĕ çинчен илемсĕр хыпар итлерĕ...

...Колхоз хĕрсе кайса авăн илнĕ. Задани татăклă: çавăн чул-çавăн чул çапса çавăн чул-çавăн чул паянах станцăна леçмелле.

Кунĕ çырла пек тăнă. Вăй-хал çĕкленнĕçем çĕкленсе пынă... Юлашки сарăма пĕтерсе тухнă чух вăрман хыçĕнчен пĕр çĕлĕк пек пĕлĕт çĕкленет. Кĕтмен çĕртенех çак «çĕлĕк» пĕтĕм тӳпене хупласа илет. Унччен те пулмасть, пĕтĕм таврана çил-тăвăл лăскама тытăнать.

Малалла

Тавăрса кăларнă кĕсъе пек

яп-яка та пушă кунсем...

Кун пек чух ним тума пĕлместĕн,

тĕлсĕр-мĕнсĕр çӳрен кумса.

Пурнăç пултăр Урал пек чуллă.

Вăл ан пултăр тап-такăр çул.

Ун чухне сăввусем те пулĕç.

Пурнăçу та пулĕ ун чух.

Çунать шап-шурă çутă.

Айкашнă кĕвĕре

халь çемĕ пур-и, çук-и —

çутта ку пурпĕрех.

Ачам — ачашланаймăн.

Вăл — çутă. Эсĕ — чун.

Лăплан, пуçа пин майлă

пин шухăш хĕснĕ чух.

Тавра пăхса эс хаклă

ăслăлăха вĕрен:

чунра çăтмах та, тамăк та —

алра тыт чĕлпĕре.

Енчен те çутçанталăк

халь саншăн хаклă мар —

иртсе пырать ачалăх,

умра — ачалăх мар.

Эс пуррине эп шаннă —

çук маррине ĕненнĕ.

Санпа шайласа эп хамăн

хайлавсене виçейнĕ.

Ăçта кайса çухалтăн? —

Пăрахрăн эс мана.

Пĕр нимсĕр юлтăм хам та —

çухатрăн эс сăнна.

Куçусемпе савса калатăн:

Илем те пур, телей те пур,

Чун савнисем хăвна савман-тăк

Çын савнине ăша ан хур.

Ытахальтен ачаш кулни те

Хĕвел пек хаклă йывăр чух.

Сан куллупа эп шанчăк илтĕм,

Тинех лăпланчĕ вутлă чун

Пăхайрăн та, темле тирпейлĕн

Хавас куçпа, хавас куçпа —

Каллех çырлахрăм эп телейлĕн

Чăтса ирттернĕ пурнăçпа.

Куçусемпе çынна саватăн,

Савакансен телейĕ пур,

Çут тĕнчене савма калатăн

Пулас килет татах маттур.