Чӑваш чӗлхи вӗренмелли «Хавал» уйлӑх кӑҫал та ӗҫлӗ. Кӑҫал вӑл утӑ уйӑхӗн 12-18-мӗшӗсенче, вырсарникунтан пуҫласа шӑматкунччен ӗҫлӗ. Ӑна «Мечта» (чӑв. Ӗмӗт) санатори-профилакторире йӗркелеме йышӑннӑ. Уйлӑх пӗлтӗрхи форматпах иртӗ, анчах унта 12 ҫултан аслӑраххисем валли программа хатӗрлеҫҫӗ. Уйлӑх вӑхӑтӗнче семинарсем, ҫавра сӗтелсем, социаллӑ-гуманитари, музыкӑпа ӳнер факультечӗсем ӗҫлӗҫ, чӗлхе тата спорт вӑййисем йӗркелӗҫ.
Университет халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче ҫапларах пӗлтернӗ:
«Мӗн-ха вӑл ҫуллахи «Хавал» университет? Пӗр эрне хушши эпир унта мӗн-мӗн тӑватпӑр?
1. Чӑваш чӗлхи ӑшӗнче пурӑнатпӑр тата ӑна уйрӑм ушкӑнсенче вӗренетпӗр. Чӑвашла сӗм пӗлменнисем валли те, чӑвашла лайӑх пӗлекенсем валли те уйрӑм вӗреневсем иртеҫҫӗ. Вӗреннине ҫирӗплетме, маннине аса илме пире Хавал университетра йӗри-тавра чӑваш чӗлхи янӑрани пулӑшӗ».
Чӑваш кӗнеке издательстви чӑвашла хӑй тӗллӗн вӗренес текенсем валли «Эпӗ чӑвашла вӗренетӗп. Я учу чувашский язык» ятлӑ кӗнеке кӑларнӑ. Ӑна Тамара Артемьевӑпа Галина Брусова авторсем хатӗрленӗ, редактор ӗҫне Надежда Вечеркина пурнаҫланӑ. Ҫӗнӗ кӗнеке чӑваш чӗлхине вӗренме пуҫлакансем валли питӗ меллӗ пулӗ тесе шутлаҫҫӗ. Пӗтӗм материала 27 урока пайланӑ, вӗсенче чӗлхе грамматикипе тата фонетикипе тӗплӗн паллаштарнӑ.
Авторсем кӗнекене чӑвашла вулама, калаҫма тата ҫырма вӗрентес тӗллевпе хатӗрленӗ. Тӗслӗхрен, виҫҫӗмӗш урокра «кам?» тата «мӗн?» ыйтусен уйрӑмлӑхне ӑнлантарса панӑ: чӑваш чӗлхинче чӗрчунсем «мӗн?» ыйту ҫине хуравланине палӑртнӑ. Ку кӗнекепе шкулсенче, колледжсенче усӑ курма е чӗлхене килте хӑй тӗллӗн вӗренме сӗнеҫҫӗ. Кӗнеке чӑвашла таса та тӗрӗс калаҫма пулӑшмалла.
К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх драма театрӗнче республикӑри профӑсталӑх конкурсӗсен ҫӗнтерӳҫисене чысланӑ.
Кӑҫал «Ҫулталӑк вӗрентекенӗ» ята Ҫӗнӗ Шупашкарти 19-мӗш шкулти математика учителӗ Татьяна Тарасова тивӗҫнӗ. «Ҫулталӑк воспитателӗ» – Муркаш округӗнчи 3-мӗш ача пахчинче ӗҫлекен Ольга Петрова.
«Чи лайӑх учитель-дефектолог» – Шупашкарти 2-мӗш ача пахчинчи Анастасия Яковлева.«Чи лайӑх тьютор» – Шупашкарти 5-мӗш гимназири Марина Аржанцева. «Тӑван чӗлхен чи лайӑх вӗрентекенӗ» – Шупашкарти 62-мӗш шкулти Роза Морозова. «Педагогика дебючӗ» номинацире Хӗрлӗ Чутай шкулӗнчи Юрий Ярадаев мала тухнӑ.
«Чи лайӑх методист» – Шупашкарти апатлану технологийӗпе коммерци техникумӗнчи Елена Бойкова. «Сывлӑх енчен хавшак ачасемпе ӗҫлекен чи лайӑх педагог» – Шупашкарти 2-мӗш шкулти Максим Романов.
Чӑваш Енре шкулсенче экзамен хӑш кун тытмаллине палӑртнӑ.
Тӗп патшалӑх экзаменӗн кунӗсем:
ҫӗртме уйӑхӗн 2-мӗшӗнче — математика;
ҫӗртме уйӑхӗн 5-мӗшӗнче — биологи, географи, информатика, физика, акӑлчан чӗлхи;
ҫӗртме уйӑхӗн 6-мӗшӗнче — информатика, акӑлчан чӗлхи, чӑваш чӗлхипе республикӑри пӗрлехи экзамен;
ҫӗртме уйӑхӗн 9-мӗшӗнче — вырӑс чӗлхи;
ҫӗртме уйӑхӗн 16-мӗшӗнче – хими, общество пӗлӗвӗ, информатика, литература;
ҫӗртме уйӑхӗн 19-мӗшӗнче – хими, истори, физика, географи, общество пӗлӗве, информатика, биологи.
Резерв кунсем: ҫӗртме уйӑхӗн 29-мӗшӗнче — математика, утӑ уйӑхӗн 2-мӗшӗнче — вырӑс чӗлхи, утӑ уйӑхӗн 3 тата 6-мӗшӗсенче — ытти мӗнпур предметпа.
Патшалӑхӑн пӗрлехи экзаменӗ:
ҫӗртме уйӑхӗн 1-мӗшӗнче — истори, литература, хими;
ҫӗртме уйӑхӗн 4-мӗшӗнче — вырӑс чӗлхи;
ҫӗртме уйӑхӗн 8-мӗшӗнче — математика;
ҫӗртме уйӑхӗн 11-мӗшӗнче — общество пӗлӗвӗ, физика;
ҫӗртме уйӑхӗн 15-мӗшӗнче — биологи, географи, ют чӗлхесем (ҫырса);
ҫӗртме уйӑхӗн 18 тата 19-мӗшӗсенче — ют чӗлхесем (сӑмахпа каласа), информатика.
Ҫӗртме уйӑхӗн 22-25-мӗшӗсенче — мӗнпур предметпа резерв кунӗ.
Республикӑна лайӑх хыпар ҫитнӗ. Шупашкарти 47-мӗш шкул Раҫҫейри топ-500 шкул йышне кӗнӗ. Вӑл «Чи лайӑх вӗренӳ организацийӗ – 2026» номинацире ҫӗнтернӗ.
Экспертсем шкулсенчи педагогсен ӗҫӗ-хӗлне, ачасем олимпиадӑсене тата конкурссене хутшӑнса ҫитӗнӳсем тунине, вӗренӳ программисен пахалӑхне хакланӑ.
Палӑртса хӑвармалла: конкурсра ҫӗршыври мӗн пур регионти пин-пин шкул хутшӑннӑ. Эппин, топ-500 йыша кӗни питех те сумлӑ.
Чӑваш патшалӑх аграри университечӗн профессорӗн Анатолий Лаврентьевӑн кӗнеки ҫӗршывра чи лайӑххи пулса тӑнӑ, вӑл «Ҫулталӑкри учебник» премире ҫӗнтернӗ.
Ял хуҫалӑх ӑслӑлӑхӗсен докторӗн ӗҫӗ «Ферменты и продуктивность молодняка сельскохозяйственных животных и птиц» ятлӑ. Вӑл «Ял хуҫалӑх» номинацире («Монографи» категори) пӗрремӗш вырӑна тухнӑ.
Конкурса Раҫҫейри профессорсен пухӑвӗ РАО-па пӗрле Раҫҫей Вӗренӳ министерстви пулӑшнипе ирттернӗ. Ҫӗнтерӳҫӗсене ака уйӑхӗн 27-мӗшӗнче Раҫҫейри вӗренӳ академийӗнче чысланӑ.
Паян ман пата ҫыру килчӗ. Апла-капла тенӗ, эпӗ сирӗн ресурспа куллен паллашатӑп, тесе пӗлтернӗ. Эпир, чӑваш чӗлхи вӗренмелли мобиллӗ приложени хатӗрлерӗмӗр тенӗ, ҫакӑн пирки сайт урлӑ халӑха пӗлтерме ыйтнӑ.
Мӗнех, аван ӗҫ. Смартфонпа чӑвашла вӗренме май туса панӑ. Пулӑшмалла ӗнтӗ. Пулӑшӑпӑр та.
Анчах, ҫакӑнта маншӑн ӑнланма йывӑр япала сиксе тухрӗ. Пӗлетӗр-и мӗн? Ҫырава вырӑсла ярса панӑ. Юрӗ, вырӑсла ҫыру ҫырма меллӗрех пулнӑ пуль, тен, хӑйсем те чӑвашла вӗренеҫҫӗ кӑна пуль.
Ҫырура сайт адресне те кӑтартнӑ. Уҫса пӑхас терӗм, мӗнле ушкӑн, мӗнле ачасем ҫакӑн пек аван ӗҫ пуҫарнӑ. Уҫрӑм та — сайт вырӑсла!
«Наследие Булгар и мощь Огурских степей…», «В огромной семье тюркских языков он стоит особняком, являясь единственным уцелевшим представителем огурской группы…», «Дошло до того, что современные школьники изучают произведения великого чувашского поэта Ҫеҫпӗл Мишши (Михаила Сеспеля) на русском языке, а не на языке автора…» Мӗнле кӑна чӑваш чӗлхине мухтаса пӗтермен пуль!
Чӑваш Енре те тифлокомментатор пур. Пирӗн республикӑра профессилле ун пек специалист малтан пулман иккен. Халӗ пӗрремӗш ҫавӑн пек специалист пур. Вӑл ҫын — Наталия Перевезенцева, Чӑваш Республикин Л.Н. Толстой ячӗллӗ ятарлӑ вулавӑшӗн директорӗ.
Вулавӑш ӗҫченӗ профессилле тифлокомментаторсен 14-мӗш ушкӑнӗнчен вӗренсе тухнӑ. Пӗлу параканни — Мускаври «Реакомп» институт.
Ҫӗршывӑн тӗрлӗ кӗтесӗнчи специалистсем виҫӗ эрне ҫурӑ вӗреннӗ. Вӗҫемпе «Реакомп» институтӑн профессионалӗсем тата аслӑ категориллӗ тифлокомментаторсем: Г.С. Елфимова, М.М. Сенаторов, П. В. Зотова тата тифлокомментировани ӑсти Я.А. Исаичкина ӗҫленӗ.
Наталия Перевезенцева аслӑ категориллӗ тифлокомментатор пулса тӑнӑ.
«Ҫулталӑкри вӗрентекен» конкурсӑн республика тапхӑрӗ вӗҫленнӗ. Финала тӗрлӗ округри 23 педагог хутшӑннӑ. Вӗсем пурте уҫӑ уроксем, ӑсталӑх класӗсем ирттернӗ, хӑйсен методикисемпе паллаштарнӑ. Йӗркелӳ комитечӗ 8 лауреата суйланӑ. Ҫӗртерӳҫӗ ятне вара чыславра кӑна пӗлтерӗҫ.
Сакӑр лауреат йышӗнче ҫаксем: Елчӗк округӗнчи Кристина Александрова, Шупашкарти Анна Виноградова, Шупашкар округӗнчи Татьяна Григорьева, Улатӑр округӗнчи Ольга Крисанова, Куславкка округӗнчи Людмила Новикова, Ҫӗмӗрле тӑрӑхӗнчи Татьяна Соколова, Ҫӗнӗ Шупашкарти Татьяна Тарасова, Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Наталья Шипунова.
Чыславра ҫӗнтерӳҫӗ ятне палӑртсан вӑл Чӑваш Ен чысне Раҫҫейри тапхӑрта хатӗрлемешкӗн хатӗрленме тытӑнӗ.
Шупашкарта Африкӑран пирӗн хулари аслӑ шкулсенчен пӗрне вӗренме килнӗ хӗр тавар вӑрланӑ.
Пӑтӑрмах иртнӗ уйӑх вӗҫӗнче Энгельс урамӗнчи пысӑк пӗр лавккара пулса иртнӗ. Сентре ҫинчен косметика, гигиена хатӗрӗсем, соуссем, кофе, пылак апат-ҫимӗс тата ҫӗр ҫырли ҫухалнӑ. Ку тавара укҫа ҫине куҫарсан 17 пинрен иртсе каять иккен.
Йӗрке хуралҫисем видеокамера пӑхнӑ та касса патӗнчен Африкӑран килнӗ ҫын сӑнлӗ хӗр иртсе кайнине асӑрханӑ. Кӗҫех вӗсем Мароккӑран Шупашкара вӗренме килнӗ 18 ҫулти студенткӑна тытса чарнӑ. Чӑваш Ене вӗренме вӑл 2025 ҫул вӗҫӗнче килсе ҫитнӗ иккен, анчах кӑштахран пӑтӑрмаха ҫакланнӑ.
Тӳрӗ ҫултан пӑрӑннӑ студентка тӗлӗшпе тӗпчевҫӗсем РФ Пуҫиле кодексӑн 158-меш статйипе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
-0.7 °C