Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

I

Сенкер куçлă пулма Турă хушнă,

Çăтмахри пахчара эс утатăн...

Сарпи паян ĕçрен иртерех тухрĕ. Ăна улăштаракан Нина тантăшĕ смена улшăниччен çур сехет маларах пырса çитрĕ. Вĕсем тырă йышăнакан пунктра лаборантка пулса ĕçлеççĕ. Тырă тиесе пынă машинасем çине кушак çурисем пек вăр-вар улăхса каяççĕ те тĕрĕслесе пăхма илеççĕ. Çамрăксемшĕн ку ĕç питĕ хаваслă. Шоферсемпе куç хĕсмелле выляса илме пулать, хăйсене кăтартма та меллĕ вырăн.

Станцирен яла çитме виçĕ çухрăм. Сарпи чукун çулпа утрĕ. Тăрсан- тăрсан, качака путекки пек, шпалсем тăрăх сиккелесе илчĕ. Пуçланă юрра малалла шăрантарчĕ.

Юрату — тамăкран ан хăтарăр,

Сан мăшăру пулса пурăнасчĕ...

Малалла

Ман чĕрере — виçесĕр юрату,

Çĕршывăм,

Санăн айлăму-сăрту,

Пучахсемпе хумханакан инçет,

Манăн куçра телей пулса çиçет.

Тăван çĕре манмастăп ĕмĕрне.

Эпир — туссем —

Саватпăр пĕр-пĕрне:

Эпĕ çĕре — вăл ман анне пулнишĕн,

Çĕрĕм мана — эп уншăн юн тăкнишĕн.

Пире тахçан хĕненĕ пĕр туя.

Ялти кулак тухсаччĕ çĕн уя,

Çĕре çапса ылханчĕ: «Хăрттăр çил...»

Унтан мана: «Çĕр кирлĕ-и? Ак, ил,

Камун чĕппи...»

Эп çыртрăм аллинчен.

Çак юрату пурнать хам виличчен.

Тухмассерен укăлчаран

Çын хĕпĕртет тырпул курсассăн.

Çурхи ĕç-пуç,

Тем тĕрлĕ сасă

Пурнаççĕ симĕс калчаран.

Тăван уй-хир,

Кăçал чун кĕнĕн

Сывлатăн ирĕк, уçăрах.

Тапса тăрать тăпра сĕткенĕ

Кашни тĕмре те çулçăра.

Ĕçчен çын туйăмĕ пек тулăх,

Ун чăрсăр вăйĕ пек хастар

Çӳлтен-çӳле ӳсет çĕн тулă,

Шалтан-шала ярать тымар.

Калча юрлать, итле пĕр си,

Унта савса пĕрлешнĕ мар-и —

Хĕрсен юрри,

Мотор сасси,

Чаш çумăрсен ирхи хыпарĕ.

Алка çаксан пучах чиперрĕн,

Шăркан шур ĕнтрĕкĕ иртсен,

Пучахсемпе пĕрлех-çке пирĕн

Тĕвве лараççĕ ĕмĕтсем.

Кĕркуннепе колхоз пӳлми

Тырра пухсассăн пĕр çĕре,

Çав ĕмĕтсем, сӳне пĕлми,

Çиçеççĕ ылтăн пĕрчĕре.

Ĕмĕтленни пулать.

Хир тăрăх

Çӳрет хĕру кун ахаль мар —

Çӳлтен-çӳле ӳсет çĕн тырă,

Шалтан-шала ярать тымар.

Чиперкке хĕрсене каччăсем юратаççĕ,

Çутă уйăх пăхать вăтанса.

Вĕсене йăпатса шăпчăксем юр юрлаççĕ,

Манăн çеç ăш çунать кулянса.

Чиперкке ташшине каччăсем ал çупаççĕ,

Вăйăра каçсерен вăл ташлать.

Калăн, уншăн кăна çăлтăрсем вăй выляççĕ,

Ман тĕлте йăмра çеç каш кашлать.

Чиперкке аллисем ĕç тытса ывăнмаççĕ,

Сăрланаççĕ вĕсем писевпе.

Чиперкке шыракан каччăсем ăнланмаççĕ:

Хĕр чипер сăнпа мар, ăсĕпе.

Пирĕн Çĕн Вĕрен ялне

Çитрĕ пысăк çуркунне.

Микула хăй тракторне

Илсе тухрĕ сӳрене.

Ĕçне лайăх тăватчĕ,

Ĕçĕ кал-кал пыратчĕ.

Тар юхтарса ĕçлетчĕ,

Куна хиртех вĕçлетчĕ.

Пирĕн яла хăрушшăн

Пырса кĕчĕ «хура» кун,

Микула паян Мункуншăн

Кӳпсе лартрĕ сăмакун,

Йăлтах «сӳнчĕ» каçпала.

(Айăпра мар кунта тĕн).

Пирĕн ĕçчен Микула

Кабинăрах çыврать мĕн...

Ун чухне урамра хĕллехи çил-тăман иртĕхетчĕ. Çитĕннисен каçхи вăтам шкулĕнче вĕренекенсем «Мĕн вăл паттăрлăх» темăпа сочинени çырса пĕтерчĕç те, Ижендеев тракторист сасартăк ыйтрĕ:

— Çапах та, Вера Ивановна, калăр-ха, мĕн вăл паттăрлăх?

Класран тухса кайма ĕлкĕреймен ачасем ахăлтатсах кулса ячĕç. Литературăпа вĕрентекен Вера Ивановна пĕр хĕрелчĕ, пĕр шуралчĕ.

— Чим-ха, Ижендеев, — терĕ вăл, вĕриленсе килнĕ кăмăлне пусарса, — эсĕ шăп та лăп йкĕ сехет хушши мĕн çинчен çыртăн вара?

— Çырасса çыртăм-ха та... — мăкăртатса илчĕ мăнттай кӳлепеллĕ тракторист. — Хам мĕн çырнине хам та ăнланаймастăп... Йăлтах кĕнекесенче вулани... Павка Корчагин, Олег Кошевой... Хальхисене илсен, космонавтсем тейĕпĕр... Питĕ аван! Питĕ тĕрĕс! Анчах хамăр камсем эпир? Ăçта пирĕн паттăрлăх! Мĕнре?

— Паллах мĕнре, — сăмах тĕртме васкарĕ йĕп чĕлхеллĕ Уткин шофер. — Авă, Курак Мишши фермăна ĕне сума кайса кĕчĕ. Курсах тăрăр, кĕç героя тухать!

— Куратпăр-ха ăна, — йĕкĕлтесе илмесĕр тӳсеймерĕ Шахин учетчик. — Мишша фермăна мĕншĕн кайса кĕнине те лайăх чухлатпăр. Унта унăн Мариç пур...

Малалла

Кĕр çилĕ çулăхма ăста,

Пырать пĕр утăм та юлми.

...Хир анĕ.

Кишĕр, купăста.

Йăран-йăранăн çĕрулми.

Пуян кĕр!

Сан ĕçчен сассун

Йыхравĕ кăмăллă та савăк.

Хĕрсе каять сасартăк чун.

Ăша кĕрет янравлă сăвă.

Çĕнни çинчен çырас.

Ахаллĕн

Мĕнех сăвва эп ăнкарни?

Ман колхозра çĕн мăшăр халĕ

Ыйтмасть туй хыççăн анкарти.

Килти пахча — алран кайми ĕç,

Хĕрӳ куна сая яни.

Халь унсăрах тем чухлĕ çимĕç

Туянтарать колхоз ани.

Куçать кĕр мулĕ лавăн-лавăн.

Чипер кин, алăк уç вăр-вар.

Сире — сăра пички пек кавăн,

Тус тути пек пылак хăяр.

Хĕп-хĕрлĕ питлĕ сад улми,

Чие çырли — çупкамĕ ывçă...

Ача пулсан та сак тулли,

Ларас çук халь пĕри те выçă.

Кунçул тĕнчи

Татах çуталĕ —

Ак çĕнĕ паллă хамăрти:

Ман колхозра çĕн мăшăр халĕ

Ыйтмасть туй хыççăн анкарти.

Таван ял. Чăваш çĕршывĕ

Куç умне тухса тăрать.

Сĕм вăрманĕ, юханшывĕ

Хăй патне çаплах туртать,

Сахал мар эп шухăшлатăп,

Тăван ялăм, сан çинчен.

Чĕремпе санпа юлатăп

Хамăн ĕмĕр иртиччен.

Ытамлать пире «Канаш».

Юратать Сана чăваш.

Çемйипех вулать хавас,

Чăтайми кĕтет юлташ.

Çывхарать, ав, Çĕнĕ çул.

Эс çак çул та пул «Канаш»!

Чи юратнă ыр ХАÇАТ,

Ытарми аван юлташ!

Мĕнле илемлĕ çут тĕнче!

Епле вăл анлă, тулăх!

Пур кунпа каç çак çĕр çинче,

Пур çумăр, пĕлĕт, улăх.

Тĕлĕнмелле кĕтречĕ ун

Татах нумай. Этемлĕх.

Хăй Çын — питех хăватлă чун,

Унра тĕнче илемлĕ.

Çынна туртать çулла йăмра,

Çĕрле тухать çут уйăх.

Вылять вăл ăшă каç шывра,

Сикет, чупать хум тăрăх.

Çынран вăйли мĕскер пур-ши?

Анчах вăл Çĕрсĕр чирлĕ.

Ăна хăйне те кил ăшши,

Çемье хунавĕ кирлĕ.