Нарӑс уйӑхӗн 26-мӗшӗнче Иркутскри Мӑшӑрлану керменӗнче 80 мӑшӑр ҫемье ҫавӑрнӑ. Вӗсенчен пӗрисем – Жигаловӑри София Бузикова тата Денис Шевченко. Каччӑпа хӗр Мӑшӑрлану керменне чӑваш наци тумӗпе килнӗ.
Иркутскри Мӑшӑрлану керменӗнче чӑваш туйӗ мӗнле иртнине кӑтартнӑ. Каччӑпа хӗрӗн ашшӗ-амӑшӗ ятарласа Жигаловӑран килнӗ. Хӗрӗн амӑшӗ Лилия Бабокина каланӑ тӑрӑх, ҫамрӑксем пӗрлешме шутласан туя мӗнле тӑвасси пирки иккӗленӳ пулман – чӑваш наци тумӗпе кӑна. Мӑшӑрлану керменне тӑванӗсем те чӑваш тумӗпе килнӗ.
Официаллӑ пай хыҫҫӑн чӑваш туйӗнчи йӑла-йӗркене кӑтартнӑ. «Чӑвашсен туй йӑли-йӗрки 2 уйӑх тӑсӑлать. Эпир паян ҫак илемлӗ йӑлан пӗр пайне кӑна туса кӑтартӑмӑр», — тенӗ ун чухне Иркутскри «Юлташ» чӑваш наци культура центрӗн председателӗ Вероника Тимофеева.
Патӑрьел тӑрӑхӗнчи Ыхраҫырми шкулӗнче вӗренекен Чӑваш Ишек ачисем Сурхурире Ҫветке чупнӑ.
«Тантӑш» хаҫатра хыпаралнӑ тӑрӑх, асӑннӑ тӑрӑхра пурӑнакансем авалхи йӑла-йӗркене питӗ ҫирӗп пӑхӑнаҫҫӗ. Кукамӑшӗ-асламӑшӗнчен, ашшӗ-амӑшӗнчен ачасем тӑрса юлманни, ламран лама пыракан уявсене ӑша хывни савӑнтарать те, тӗлӗнтерет те. Сурхурире ҫеҫ мар, Мӑнкунра та, Ҫӑварнире те кашни ҫулах хастар вӗсем. Ку эрнере шкулта ку уява ирттернӗ. Ӑна чӑваш чӗлхи вӗрентекенӗ Светлана Кулакова йӗркеленӗ.
Вӗренекенсем шкула икерчӗ, йӑва, кукӑль-пӳремеч пӗҫерсе кайнӑ. «Юрласа-ташласа савӑннӑ хыҫҫӑн урама тухса тӑвайккинчен ҫунапа ярӑннӑ, спорт лапамӗнче кӑвайт чӗртсе, чир-чӗр кайтӑр тесе Ҫӑварни карчӑкне ҫунтарнӑ», — пӗлтернӗ «Хыпар» издательство ҫурчӗн «Контактри» пабликӗнче.
Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗ «Чувашское народное творчество» (чӑв. Чӑваш халӑх пултарулӑхӗ) ярӑмпа «Свадебные песни средненизовых чувашей» ятлӑ пиллӗкмӗш том кун ҫути кӑтартни пирки пӗлтерет. Ӑна икӗ чӗлхепе — вырӑсла тата чӑвашла — хатӗрленӗ.
Кӗнекене пухса хатӗрлекенни, умсӑмахпа комментарисен авторӗ ‒ философи наукисен кандидачӗ, институтӑн филологи енӗпе ӗҫлекен ӑслӑлӑх ӗҫченӗ Ольга Михайлова. Фольклор тексчӗсене те чӑвашларан вырӑсла вӑл хӑех куҫарнӑ.
Кӗнекене туй пуҫ юррисем, хӑйматлӑх юррисем, хӑйматлӑх арӑмӗн юррисем, мӑн кӗрӳ такмакӗ, каччӑ енчи туй арӑмӗсен юррисем, туй ачисен юррисем, хӗр йӗрри, хӗр ҫум юррисем, хӗр енчи туй арӑмӗсен юррисем, ҫӗнӗ хӑта юррисем кӗнӗ.
Иртнӗ ҫул вӗҫӗнче Чӑваш кӗнеке издательствинче «Чувашский народный танец «Сорхори». Чӑваш халӑх ташши «Сорхори». Chuvash Folk Dance «Sorkhori» кӗнеке пичетленсе тухнӑ. Унӑн авторӗ – Владимир Милютин.
Кӗнекене пичетлеме Раҫҫейӗн Цифра аталанӑвӗн, ҫыхӑну тата массӑлла коммуникаци министерстви укҫа уйӑрса пулӑшнӑ.
Элӗк районӗнчи «Валинкке» фольклор коллективӗ хисеплӗ ята тивӗҫнӗ. «Халӑх пултарулӑхӗн тава тивӗҫлӗ коллективӗ» ята Раҫҫейӗн культура министрӗн хушӑвӗпе ҫӗршыври 52 коллектива пама йышӑннӑ.
«Валинкке» халӑх фольклор коллективӗ 1970 ҫулта кружокран пуҫланса кайнӑ. Фольклор коллективӗ куракансене чӑваш халӑхӗн тӗрлӗ йӑли-йӗркипе (улах, туй, ниме, кӗр сӑри, хӑнара тата ыттине те) паллаштарма ӗлкӗрнӗ.
Хӗрлӗ Чутай тӑрӑхӗнче «Иксӗлми Чутай ҫӑлкуҫӗсем» фестиваль иртнӗ. «Арданас» тата «Ҫартмас» фольклор ушкӑнӗсем чӑвашсен утҫи вӑхӑтӗнчи йӑли-йӗркине кӑтартнӑ.
«Шуҫӑм», «Айхал» тата «Елӗм» фольклор ушкӑнӗсем салтака ӑсатнине туса кӑтартнӑ. «Хӑмӑш» тата «Хӑнатар» фольклор ушкӑнӗсем туй юрри-ташшипе савӑнтарнӑ. «Шокӑль» тата «Сӑр таппи» халӑх фольклор ансамблӗсем Ҫӑвӑрни йӑли-йӗркипе паллаштарнӑ.
Комсомольски тарӑхӗнче «Ача-пӑча сасси» ятпа республикӑри фольклор фестиваль-конкурсӗн куҫӑн тапхӑрӗ пулса иртнӗ. Кун пек пултарулӑх ӑмӑртӑвне кӑҫал пуҫласа йӗркеленӗ.
Фестивале вӑтам шкулсенче, шкул ҫулне ҫитменнисен учрежденийӗсенче тата ӳнер шкулӗсенче вӗренекенсем пуҫтарӑннӑ. Унта хутшӑнма 86 заявка тӑратнӑ.
Конкурса хутшӑнакансен пултарулӑхне культура тата ӳнер ӗҫченӗсем хакланӑ.
Калининградри 23-мӗш лицей ачисем чӑваш культурипе паллашнӑ. Вӗсене кун пирки вырӑнти чӑвашсем каласа кӑтартнӑ:
«Балти чӑвашӗсем» фольклор ансамблӗн хастарӗсем вӗсене йӑла-йӗркепе паллаштарнӑ, кунсӑр пуҫне халӑх юмахӗсенчи сӑнарсем тата тӗрӗ ҫинчен каласа кӑтартнӑ.
Чӑваш кӗнеке издательствинче Сӑкӑт Ваньккин «Кукаҫ туйӗ» поэми кун ҫути курнӑ.
Ҫӗнӗ кӑларӑм редакторӗ – Ольга Федорова, ӳнерҫи – Дарья Степанова.
Чӑваш кӗнеке издательствинче пӗлтернӗ тӑрӑх, хайлавра автор вирьял чӑвашӗсен туй йӑли-йӗркине ҫырса кӑтартнӑ, вирьял чӑвашӗсен калаҫӑвӗпе усӑ курнӑ, чылай сӑмах ҫаврӑнӑшӗн пӗлтерӗшне уҫса панӑ.
Ӗнер, чӳк уйӑхӗн 26-мӗшӗнче, пирӗн республикӑра Чӑваш тӗррин кунне уявларӗҫ. Кӑҫал вӑл улттӑмӗш хутчен иртрӗ.
Тӗп мероприяти Шупашкарта, Чӑваш академи драма театрӗнче, пулнӑ. Унта пухӑннисене уявпа республика Элтеперӗ Олег Николаев саламланӑ.
Сумлӑ ытти хӑна та пулнӑ. Ҫав шутра — Раҫҫей Патшалӑх Канашӗн депутачӗ Алла Салаева, Чӑваш Енри хӗрарамсен канашӗн председателӗ Наталья Николаева, «Ӗҫлӗ Раҫҫей» общество организацийӗн республикӑри уйрӑмӗн ертӳҫи Алексей Ефимов.
Республикӑн культура министрӗ Светлана Каликова хӑнасене театрта ятарласа вырнаҫтарнӑ экспозиципе паллаштарнӑ. Унта пир тӗртмелли станок та, чӑваш тумне тӑхӑнтартнӑ манекенсем те, салтак тутри те тата ытти нумай япала пулнӑ.
+18.4 °C