Чӑваш Енре чӑваш ачисен «Эткер» смени черетлӗ хутчен ӗҫлеме тытӑннӑ. Кун пирки Александр Степанов чӑваш чӗлхипе литературин вӗрентекенӗ «Контактра» халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ.
«Кӑҫал эпир ӑна Ирпипе, Ирина Диаровӑпа, 10-мӗш хут ирттеретпӗр. Тӗлӗнмелле!!! Тӗрлӗ регионта пурӑнакан чӑваш ачисем Шупашкарта пухӑнса пӗр-пӗринпе пӗр чӗлхе тупса «Чӑваш тӗнчине» туйма тытӑнӗҫ. Шанас килет паллах. Паянхи кун вӗсем пӗр-пӗринпе паллашрӗҫ, юрларӗҫ те ташларӗҫ, хӑйсен тӑван енӗ ҫинчен постер хатӗрлерӗҫ, ыттисене паллаштарчӗҫ», — каласа кӑтартнӑ хастар вӗрентекен хӑйӗн страницинче.
Чӑн та, питех те пӗлтерӗшлӗ ӗҫ туса ирттереҫҫӗ.
Анӑҫри ҫӗршывсенчен идеологи сӑлтавне пула Раҫҫее куҫса килекенсем йышланнӑ.
Йӑлана кӗнӗ хаклӑха тӗпе хуракан ют ҫӗршыв ҫыннисем кӑҫалхи ҫӗртме уйӑхӗнче миграци службине 1156 заявлени панӑ. Вӗсем пирӗн ҫӗршывра пурӑнма куҫса килесшӗн.
Заявка панисенчен чылайӑшӗ, пурӗ 224 заявлени, — Германирен. Латвирен — 126.
«Трактор тӑвакансен культура керменӗ» республикӑри халӑх пултарулӑх ҫурчӗ федераци укҫине 1 миллион тенкӗ выляса илнӗ. Гранта «Знаки рода: платки-обереги» (чӑв. Йӑх-несӗл палли: тутӑр-хӳтлӗхҫӗ) проекта пурнӑҫа кӗртме тӑкаклӗҫ. Ҫавна май салтак тутрине тӗрлеме вӗрентекен ӑсталӑх сехечӗсем йӗркелӗҫ.
Проект авторӗсем шухӑшланӑ тӑрӑх, тӗрлеме пӗлекен ӑстасем пур чухне ҫавна вӗренсе юлмалла. Ӑсталӑх сехечӗсене 25 ҫула ҫитичченхи ҫамрӑксене явӑҫтарӗҫ.
Проекта пурнӑҫланӑ вӑхӑтра вӗрентмелли видеороликсем, ҫутӗҫ фильмӗсем те хатӗрлӗҫ. Кайран салтак тутрисен куравне йӗркелӗҫ.
Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗн историпе енӗпе ӗҫлекен ӑслӑлӑх ӗҫченӗн Е.В. Сергееван «Чувашское сельское сообщество во второй половине XIX – начале XX века в половозрастном измерении» кӗнеки пичетленсе тухнӑ.
Унта XIX ӗмӗрӗн иккӗмӗш ҫурринчи - XX ӗмӗрен пуҫламӑшӗнчи чӑваш ялӗсенчи пурнӑҫ ҫинчен каласа кӑтартнӑ. Этнографие тата ял ҫемйинчи социаллӑ тытӑма уйрӑмах тимлӗх уйӑрнӑ.
Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Кушник ялӗнче пурӑнакансем Иван Купала уявӗ ячӗпе пухӑннӑ.
Унта ачасем язычествӑри хӑш-пӗр йӑла-йӗркепе паллашнӑ, кӑшӑлсем ҫыхнӑ, сиплӗ чей ӗҫнӗ.
Кайран вара чечекрен ҫыхнӑ кӑшӑла пуҫа тӑхӑнса вӑйӑ картине тӑнӑ. Ҫапла аслисемпе ачасем Иван Купала уявне хаваслӑ ирттернӗ.
Ӗнер, утӑ уйӑхӗн 6-мӗшӗнче, Мускаври ВДНХра чӑваш Акатуйӗ иртнӗ.
Уява халӑх ансамблӗсем, эстрада юрӑҫисем, профессилле артистсем хутшӑннӑ. Вӗсен йышӗнче Чӑваш патшалӑх юрӑпа ташӑ ансамблӗ, «Ярды» вокал ушкӑнӗ тата Августина Уляндина, «Бельканто» классик-ушкӑн, «Ҫеҫпӗл» чӑваш вокал ансамблӗ, «Ҫавал» фольклорпа эстрада ансамблӗ.
Уява пынисем валли крафт вӑййисем йӗркеленӗ, Чӑвашра туса илекен сувенир тата ытти продукцин курав-ярмаркки ӗҫленӗ.
Ӑл ӑстисем хушпу, пукане, сыхлӑх хатӗрӗсем, шӑрҫаран тата хӑваран авса япаласем тума вӗрентнӗ.
Раҫҫей кухнин ҫуртӗнче хуплу, шӳрпе, пашалу пӗҫерме вӑрентекен ӑсталӑх лаҫҫисем ӗҫленӗ.
Шупашкарти музыка училищинче «Весенние голоса» (чӑв. Ҫурхи сасӑсем) халӑх музыкин концерчӗ иртнӗ.
Фольклор уявне унта ҫулсеренех йӗркелеҫҫӗ. Унта республикӑри ача-пӑчапа аслисен коллективӗсем, солистсем хутшӑнаҫҫӗ. Чӑвашсен тӗрле этнос ушкӑнӗнчи халӑх юррисем тата Раҫҫейӗн тӗрлӗ кӗтесӗнче пурӑнакан вырӑссен юррисем янӑраҫҫӗ.
Шупашкарти музыка училищинчи халӑх юррисене пӗччен тата хорпа юрлама вӗренекен студентсем те унта хутшӑннӑ. Вӗсем юрлана ҫеҫ мар, тӗрлӗ халӑх инструменчӗпе те каланӑ.
Ака уйӑхӗн 10-мӗшӗнче Шупашкара Адыгей Республикинчи патшалӑхӑн академи халӑх ташшин ансамблӗ концертпа килӗ. Унти артистсен пултарулӑхӗпе Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче паллашма май килӗ.
«Нальмэс» — халӑх ташшин академи ансамбльне 1936 ҫулта йӗркеленӗ. Вал асӑннӑ регионӑн визит карточки шутланать. Коллектива хамӑр ҫӗршывра ҫеҫ мар, тӗнчере те пӗлеҫҫӗ.
Ансамбль репертуарӗ ташӑсенчен ҫеҫ мар, тӗрлӗ трюкпа музыкӑран тӑрать. Сцена ҫине 60 ытла артист тухӗ.
Концерт 19 сехетре пуҫланӗ, 1 сехет те 30 минута пырӗ.
Пуш уйӑхӗн 27-мӗшӗнче Шупашкарти «Радуга» (чӑв. Асамат кӗперӗ) культурӑпа курав центрӗнче Праски Витти ӳнерҫӗн «Салтак юррисем» куравӗ уҫӑлнӑ.
«Тӗлӗнмелле ӳкерчӗксем. Хӑвӑрах курма пултаратӑр!» — хыпарланӑ курав пирки хулари шкулсенчен пӗринче чӑваш чӗлхи вӗрентекенӗнче ӗҫлекен Александр Степанов халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче.
Праски Витти – чӑваш халӑх художникӗ, Раҫҫей тава тивӗҫлӗ художникӗ. Ӑста шухӑшланӑ тӑрӑх, «салтак юррисем — халӑх поэзийӗн чи ҫӳллӗ шайӗ. Унта — куҫҫуль витӗр тухнӑ сӑмахсем, ҫывӑх ҫынсемпе тӑвансене юратни».
Художник салтак юррисем сӑмахпа, шалти пуянлӑхпа, этем кӑмӑл-туйӑмӗпе тыткӑнланине палӑртса хӑварнӑ. «Манӑн ӳкерчӗксем текстпа ҫума ҫуммӑн: ҫав сӑмахсем ҫумӗнчи пушӑ вырӑнсене эпӗ сӑрӑпа тултаратӑп», – тенӗ Праски Витти.
Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрта ӗнер Ҫӑварни уявне ирттернӗ. Вӑл Стрелоксен 324-мӗш дивизийӗнче вырнаҫнӑ «Манӑн социаллӑ центр» клубра иртнӗ. Мероприятие Екатерина Ворошилова тата Оксана Николаева специалистсем хатӗрленӗ.
Ҫӑварние пуҫтарӑннисем сӗтел тулли апат-ҫимӗҫ хатӗрленӗ. Тутлӑ икерчӗпе, ытти апат-ҫимӗҫпе сайланнипех ҫырлахман, тӗрлӗ вӑйӑ ирттернӗ, чӑвашла юрласа та ташласа савӑннӑ.
«Паянхи уярра эпӗ ҫамрӑк чухнехи Ҫӑварние аса илтӗм. Чӑвашла юрӑсем шарантарса чуна йӑпатрӑмӑр», — тенӗ тава тивӗҫлӗ канури Галина Деомидова.
-10.7 °C