Шӑмӑршӑ районӗнче пурӑнакан арҫын апатпа чыхланса кайнӑ. 74 ҫулти мучи апат пыра ларсан сывлайми пулса ларнӑ, ӑна тухтӑрсен пулӑшӑвӗ кирлӗ пулса тухнӑ. Кӑштахран мар, ку лару-тӑрура кашни ҫеккунчӗ паха пулнӑ.
Шар курнӑ ватӑ патне васкавлӑ пулӑшу тухтӑрӗсем ҫийӗнчех тухса кайнӑ. Унтан ӑна васкавлӑн пульницӑна илсе ҫитернӗ, ҫул ҫинче кислородпа сывлаттарса пынӑ.
Патӑрьел районӗнчи тӗп пульницӑри реанимаци уйрӑмӗнче ӑна тухтӑрсен мультидисциплина команди кӗтсе тӑнӑ — йышра эндоскопист, реаниматолог тата хирург пулнӑ.
Ҫав вӑхӑтра арҫыннӑн юнӗнче кислород виҫи 67 процент ҫеҫ юлнӑ.
Вырӑнти анестезипе 6,0 × 0,6 сантиметр пысӑкӑш аш касӑкне касса кӑларнӑ та шурӑ халатлисем ватӑ ҫынна вилӗмрен ҫӑлса хӑварнӑ.
Хальхи вӑхӑтра пирӗн республикӑра вӑрҫӑ ветеранӗсене (кунта вӑрҫа хутшӑннисем ҫеҫ мар, тылра ӗҫленисем те, блокадӑри Ленинградра пурӑннисем те, ача чухне фашистсен узникӗ пулнисем те кӗреҫҫӗ) саламлаҫҫӗ. Ӗнер Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центр ӗҫченӗсем 106 ҫулти Мария Столяровӑна саламлама килне кайнӑ.
Мария Михайловна 1920 ҫулхи пуш уйӑхӗн 20-мӗшӗнче Муркаш районӗнчи Нискасси ялӗнче ҫуралнӑ. Вӑл 38 ҫул тӗрлӗ шкулта учитель пулса тӑрӑшнӑ. Малтан Етӗрне районӗнчи шкулсенче тимленӗ, кайран Шупашкарти 6-мӗш вӑтам шкулта ачасене пӗлӳ тӗнчине илсе кӗнӗ.
Кинемей паян Шупашкарта пурӑнать. Унӑн ача-пӑча ҫук, анчах ӑна тӑванӗн хӗрӗ тирпейлӗ пӑхса пурӑнать.
Шупашкарта пурӑнакан Мария Дементьева паян 100 ҫул тултарнӑ.
Ҫӗрпӳ районӗнчи Патӑрьел ялӗнче ҫуралнӑ хӗрарӑма юбилейпе саламлама Шупашкар хулин Мускав районӗнчи управин пуҫлӑхӗн ҫумӗ Наталия Яхатина, Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӑн директорӗ Светлана Милкина пырса ҫитнӗ. Вӗсем кинемее ӑшӑ сӑмах каласа хавхалантарнӑ, Раҫҫей Президенчӗн саламлӑ открыткине вуласа панӑ, парнепе савӑнтарнӑ.
Мария Дементьевна мӑшӑрӗпе, 95 ҫула кайнӑ Василий Мироновичпа, шӑкӑл-шӑкӑл калаҫса-савӑнса пурӑнать. Вӗсем Шупашкарти Агрегат заводӗнче ӗҫленӗ чухне паллашнӑ та 73 ҫул ӗнтӗ телей кайӑкне алӑран вӗҫертмесӗр пурӑнаҫҫӗ. Икӗ ывӑлӗ те, шел те, пурнӑҫран уйрӑлса кайнӑ. Анчах мӑнукӗсем тата мӑнукӗсен ачисем пур.
Етӗрне районӗнчи Ирҫе ялӗнче ҫуралнӑ, халӗ Шупашкарта пурӑнакан Зоя Семёнова паян 90 ҫул тултарнӑ. Ҫав ятпа кинемее Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӑн пай пуҫлӑхӗ Марина Петрова тата Елена Ефремова социаллӑ ӗҫчен саламланӑ.
Асӑннӑ центр ватӑ ҫынна 2019 ҫулхи ҫу уйӑхӗнченпе пӑхса пулӑшать. Зоя Васильевнӑн упӑшки те, ачисем те пулнӑ-ха. Анчах вӗсем пурнӑҫран уйрӑлса кайнӑ.
Ҫичӗ класс вӗренсе пӗтерсен ял хӗрӗ Шупашкара килсе ӗҫе вырнаҫнӑ. Тепӗр икӗ ҫултан вӑл Мускава тухса кайнӑ. Унта стройкӑра ӗҫлеме пуҫласан штукатур-маляр ӗҫне алла илнӗ. 1957 ҫулта ҫемье ҫавӑрсан упӑшкипе Казахстана тухса кайнӑ, унта 9 ҫул стройкӑра тӑрӑшнӑ хыҫҫӑн Шупашкара таврӑннӑ. Кунта тӗрлӗ ӗҫре тӑрӑшнӑ.
Халӑх хушшинче экстремаллӑ спортпа ҫамрӑксем кӑна аппаланма пултараҫҫӗ текен шухӑш анлӑ сарӑлнӑ. Тӗслӗхрен, сӑрт-ту юрҫӳренӗпе ытларах чухне ҫамрӑксем ярӑннине курма хӑнӑхнӑ. Ватӑ ҫынсене вара ун пек хатӗрсемпе ярӑнма питӗ йывӑр, хӑрушӑ тесе шутлаҫҫӗ. Чӑнах та, ҫулсем иртнӗҫемӗн ҫыннӑн сывлӑхӗ чакать, шӑм-шакӗ те малтанхи пек йӑрӑ та ҫирӗп мар. Ҫавӑнпа та нумайӑшӗ экстремаллӑ кану пенсионерсем валли мар тесе шухӑшлать.
Анчах та ку чӑннипех ҫапла-ши? Чӑн та 50–60 ҫултан иртнӗскерсен диван ҫинче кӑна вӑхӑта ирттерме пултараҫҫӗ-ши? Ҫук пуль. Пенсие тухсан та кӑмӑл пур пулсан адреналин шырама май пур. Паянхи кун ҫак стереотип йӑнӑш пулнине час-часах курма пулать. Ятарлӑ хатӗрленӳ, ӑста инструкторсем тата хальхи вӑхӑтри шанчӑклӑ инвентарь пулӑшнипе аслисем те ту ҫинчен ҫилпе вӗҫтерсе анаҫҫӗ. Чи кирли кунта — ҫын миҫе ҫулта пулни мар, хӑйӗн вӑй-халне тӗрӗс хаклани тата пурнӑҫа юратни.
Сӑрт-ту юрҫӳренӗсемпе кӑсӑкланакансем «Ревущие в глуши» канал пирки илтнех ӗнтӗ. Нумай пулмасть ҫак каналта пӗр кӑсӑклӑ ролик курма тиврӗ.
Австралири Сидней тата Канадӑри Калгари университечӗсен тӗпчевҫисем самолет аварийӗ вӑхӑтӗнче ҫынсем мӗнле хӑвӑртлӑхпа эвакуациленнине тӗпченӗ.
Вӗсем Airbus A320 самолет ҫинче 27 тӗрлӗ лару-тӑрӑва йӗркелесе пӑхнӑ. Тӗп пӗтӗмлетӳ ҫакӑн пек пулнӑ: 60 ҫултан иртнӗ пассажирсем нумай пулни тата вӗсем салонра епле ларни эвакуаци хӑвӑртлӑхне питӗ вӑйлӑ витӗм кӳрет. Ватӑ ҫынсене пула самолетран хӑвӑрт тухса тарма йывӑртарах пулнӑ.
Тӗнчере йышӑннӑ йӗрке тӑрӑх, хӑрушлӑх самантӗнче пассажирсен лайнертан 90 ҫеккунт хушшинче тухса шӑвӑнмалла. Анчах та 152 ҫын (вӗсенчен 30-шӗ ватӑ ҫын) салонра пӗр тикӗс ларсан, эвакуаци валли 141 ҫеккунт кирлӗ пулнӑ. Пенсионерсем ӑнсӑртла ларса тухнӑ чухне вара тухса тармалли вӑхӑт тата вӑрӑмрах — 218,5 ҫеккунт иртнӗ.
Шупашкарта пурӑнакан Мария Пигенешева паян 90 ҫул тултарнӑ.
Мария Борисовна Муркаш районӗнчи Мӑн Шашкар ялӗнче 1936 ҫулти ака уйӑхӗн 9-мӗшӗнче ҫуралнӑ. Ачалӑхӗ вӑл вӑхӑтри нумай танташӗнни пекех йывӑр килнӗ.
Паян кинемее Шупашкарти халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӗн социаллӑ ӗҫченӗ Надежда Фёдорова (сӑнӳкерчӗкре сулахайри) пӑхса пулӑшать. Кинемей хӗрӗпе пурӑнать, анчах хӗрарӑм хӑй те чирлет, ҫавӑнпа вӑл амӑшӗ валли социаллӑ ӗҫчен тытнӑ.
Мария Борисовна 18 ҫулта качча тухнӑ, ултӑ ача ҫуратнӑ, анчах виҫҫӗшӗ вилнӗ. 1959 ҫулта ҫемье Шупашкара куҫса килнӗ, пӳрт лартнӑ. Хӑй вӑл Шупашкарти заводсенчен пӗринче 30 ҫула яхӑн ӗҫленӗ. Тава тивӗҫлӗ канӑва тухсан арҫынсен мӑнастирӗнче кухньӑра 8 ҫул ӗҫлесе пурӑннӑ.
Паян, ака уйӑхӗн 8-мӗшӗнче, Шупашкарта пурӑнакан Идрис Мингазов 100 ҫул тултарнӑ. Идрис Хангареевич — Тӑван ҫӗршывӑн аслӑ вӑрҫин ветеранӗ.
Юбиляра хулари тӳре-шарапа пӗрлех чӑваш парламенчӗн депутачӗсем, Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центр директорӗ Светлана Милкина саламланӑ.
Идрис Хангареевич Тутарстанра ҫуралнӑ, анчах шӑпа ӑна Чӑваш Енпе ҫыхӑнтарнӑ.
Хӑй вӑхӑтӗнче вӑл Инҫет Хӗвелтухӑҫ фронтӗнче ҫарта пулнӑ, Японие хирӗҫ ҫапӑҫусене хутшӑннӑ.
Ветеран паян та ӑспа-тӑнпа пурӑнать, пӳртре ятарлӑ хатӗрпе тытӑнса утса ҫӳрет. Куҫне катарактӑран операци тунӑ та куҫлӑхсӑрах хаҫат вулать. Унсӑр пуҫне вӑл телевизор пӑхма юратать.
Ҫулла ҫитсен хӗрӗ пулӑшнипе урама тухса кӗрет.
Красноармейски районӗнчи Кивьялта 85 ҫулти кинемей пушарта вилнӗ. Пӑтӑрмах пирки Чӑваш Енӗн Инкеклӗ ӗҫсен министерстви МАХри хӑйӗн каналӗнче пӗлтернӗ.
Пушар ҫурҫӗр хыҫҫӑн тухнӑ. Вут-ҫулӑм 110 тӑваткал ытла метр лаптӑк ҫинче алхаснӑ. Шел пулин те, ватӑ ҫын пӳртрен тухайман — инкекре унӑн пурнӑҫӗ татӑлнӑ.
Пушара сӳнтерме Инкеклӗ ӗҫсен министерствин сакӑр ӗҫченӗ тата ятарлӑ икӗ техника вырӑна пырса ҫитнӗ. Ҫӑлавҫӑсем газ баллонне илсе тухса ӗлкӗрнӗ. Вӑл сирпӗннӗ пулсан инкек тата ытларах шар кӑтартма пултаратчӗ тесе пӗлтереҫҫӗ ҫӑлавҫӑсем.
Пушара пӗтӗмпех сӳнтерме 1 сехете яхӑн вӑхӑт иртсе кайнӑ.
Кинемее, шел пулин те, ҫӑлма май килмен. Халӗ унӑн ҫывӑх ҫыннине пысӑкран та пысӑк хуйхӑ пырса ҫапнӑ.
+21.6 °C