Республикӑри ача-пӑча клиника пульницин тухтӑрӗсем арҫын ачан сӑмсинчен вӑлта ҫекӗлне кӑларнӑ.
Вӑл юлташӗпе пулла кайнӑ. Вӑлта ҫекӗлӗ унӑн сӑмсине ӑнсӑртран ҫӑкланнӑ. Ӑна хӑй тӗллӗн кӑларма пултарайман паллах, пульницӑна кайма тивнӗ. Уйрӑм заведующийӗ Регина Федорова каланӑ тӑрӑх, тухтӑрсем малтан ҫав вырӑна тасатнӑ, унтан суранран ҫекӗле кӑларнӑ. Кун хыҫҫӑн ҫамрӑк пулӑҫа киле янӑ.
Кун пек тӗслӗх пӗрре кӑна пулман. Кун пек суран хӑрушла курӑнать паллах. Анчах тухтӑрсем палӑртнӑ тӑрӑх, ҫулла ҫакнашкал тӗслӗх самай тӗл пулать.
Аса илтерер: кӑҫал офтальмологсем 13 ҫулти арҫын ачан куҫ хупанкинчен вӑлта ҫекӗлне кӑларнӑ.
Паян Шупашкар хулинче икӗ шкул ачи «Лада Гранта» машина айне лекнӗ. Ку Сӗнтӗрвӑрри ҫулӗ ҫинчи 21-мӗш ҫурт ҫывӑхӗнче 14 сехет те 15 минутра пулнӑ. Унта светофор та ларать. Анчах ачасем ӑна пӑхман – ҫул ҫине тухса чупнӑ.
Вӗсем – 6-мӗш тата 8-мӗш класра вӗренекенскерсем. Ачасем машина умнех сиксе тухнӑ – вӗсемшӗн вара светофор хӗрлӗ ҫутнӑ. Ачасем аманнӑ. Вырӑна ҫитнӗ тухтӑрсем вӗсене тӗрӗсленӗ те часрах пульницӑна илсе кайма йышӑннӑ. Вӗсен сывлӑхӗсене шурӑ халатлисем тӗрӗслеҫҫӗ.
Ҫакӑ паллӑ: «Лада Гранта» машина водителӗ ӳсӗр пулман. Вӑл медосвидетельствовани витӗр тухнӑ.
Йӗрке хуралҫисем ашшӗ-амӑшне ачасемпе ҫул-йӗр ҫинче хӑйсене мӗнле тытасси пирки тӑтӑшах калаҫмалли пирки аса илтереҫҫӗ.
Чӑваш Енре ҫурт-йӗрпе коммуналлӑ хуҫалӑхӑн пӗчӗк чиперккине палӑртӗҫ. Тӗрӗссипе ку конкурс — Раҫҫей шайӗнче иртекенскер.
«Юная краса ЖКХ» (чӑв. Ҫурт-йӗрпе коммуналлӑ хуҫалӑхӑн пӗчӗк чиперкки) ят панӑ конкурса ӗҫсене авӑн уйӑхӗн 30-мӗшӗччен йышӑнаҫҫӗ. Унта 7 ҫултан пуҫласа 17 ҫулчченхи ачасем хутшӑнайӗҫ. Вӗсене ҫулне кура виҫӗ ушкӑна пайласа хаклӗҫ: 7-9 ҫултисем, 10-14 ҫултисем тата 15-17 ҫултисем.
Конкурс 12 номинаципе иртет. Вӗсем пурте хула хуҫалӑхен тӗп енӗпе ҫыхӑннӑ. Ҫав шутра, сӑмахран, «Раздельный сбор ТКО» (чӑв. Йӑлри каяша уйрӑммӑн пуҫтарасси), «Создание комфортной городской среды» (чӑв. Хӑтлӑ хула тӑвасси), «Урбанистика» тата ытти те.
Конкурса хутшӑнакансен материалӗсене конкурс комиссийӗ хак парӗ.
Шупашкар хулинче подъездра арҫын ачан ури ҫумӑр шывӗ юхмалли пӑрӑхпа стена хушшине хӗсӗнсе ларнӑ.
Ку ҫурла уйӑхӗн 15-мӗшӗнче пулнӑ. «Пӑрӑх тыткӑнне» лекнӗ арҫын ача унтан хӑй тӗллӗн тухайман, ҫӑлавҫӑсене чӗнме тивнӗ. Вӗсем вырӑна васкавлӑн ҫитсе пӑрӑха ятарлӑ инструментпа авса урана кӑларнӑ.
Юрать-ха, арҫын ачана вӑхӑтра пулӑшнӑ, унӑн сывлӑхӗ йӗркеллех, вӑл хӑйне чиперех туять.
И.Я.Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университетӗнчен вӗренсе тухнӑ Анастасия Анохина, Александр Кириллов тата Александра Миронова ҫӗнӗ йышши шкул дневникне хатӗрленӗ. Вӑл икӗ чӗлхепе: вырӑсла тата чӑвашла. Унпа 1-4-мӗш класра вӗренекенсем усӑ курма пултараҫҫӗ.
Расписанипе юнашарах Чӑваш Ен историйӗ, йӑли-йӗркипе культури ҫинчен тата паллӑ ҫынсен кун-ҫулӗ пирки информацисем пур. Кунсӑр пуҫне дневник ҫинчи информацие икӗ чӗлхепе ҫырнӑ.
Дневниксене «Воскресение» ыркӑмӑллӑх фончӗ Президент гранчӗсен фончӗ тата ЧР Экономика аталанӑвӗн министерстви пулӑшнипе сарӗҫ. Халӗ 3 пин экземпляр пичетлесе кӑларнӑ ӗнтӗ. Вӗсене республикӑри шкулсене тӳлевсӗрех парӗҫ.
Хальхи вӑхӑтра нумай чӑваш ялӗнче ачасем мӗн пӗчӗкрен вырӑсла калаҫса ӳсеҫҫӗ. Уншӑн вӗсем айӑплӑ мар-ха: ывал-хӗрне аслисем, ашшӗ-амӑшӗ, ют чӗлхепе калаҫтарать.
Патӑрьел районӗнчи Пӑлапуҫ Пашьел ялӗнче вара вырӑсла калаҫакан ҫемьесем хальлӗхе пӗр-иккӗрен ытла мар-мӗн.
Пӑлапуҫ Пашьел шкулӗнче 37 ҫул ӗҫлекен Светлана Никитина «Хыпар» издательство ҫуртне ҫапларах каласа кӑтартнӑ: «Пирӗн ялти ҫынсем — тӗп хуларан аякран пурӑннипе-ши — вырӑсланман-ха. Пӗр-икӗ ҫемьере килте вырӑсла калаҫаҫҫӗ, ыттисем — чӑвашла».
Чӑваш чӗлхи вӗрентекен калашле, «килте пӗр-пӗринпе вырӑсла хутшӑнма тытӑнни — пысӑк чӑрмав, мӗншӗн тесен ачан ӑс-тӑнӗ, тавра курӑмӗ чи малтан ҫемьере аталанать. Ҫапла майпа ӑруран ӑрӑва куҫакан чӗлхе татӑлать».
Шупашкар хулинче ӗнер, каҫхи пилӗк сехет ҫитеспе, икӗ ача самокатпа машина урапи айне лекнӗ.
Арҫын ачапа хӗрача пӗр самокат ҫине тӑрса урам тӑрӑх вӗҫтерсе пынӑ. Инкек Кӑкшӑм урамӗнчи 11-мӗш ҫурт патӗнчи картишӗнче пулса иртнӗ.
Пӑтӑрмах сӑлтавне ҫул-йӗр хӑрушсӑрлӑхӗн инспекторӗсем палӑртӗҫ-ха. Ҫуртсен картишӗнче машинӑсен те хӑвӑртлӑха чакармалла-ха, тепӗр тесен ачи-пӑчи те питӗ тимсӗр.
«Haval M6» автомобиль рулӗ умӗнче 57 ҫулти водитель пулнӑ. 11 ҫулти арҫын ача самокат рулӗ умӗнче пулнӑ, унпа пӗрле 16 ҫулти хӗрача тӑрса пынӑ.
Инкеке ҫакланнӑ хыҫҫӑн суранланнӑскерсене пульницӑна ӑсатнӑ. Ачасем ҫине пырса кӗнӗ машина водителӗ инкек вӑхӑтӗнче урах пулнӑ.
Халӗ ку пӑтӑрмаха йӗрке хуралҫисем малалла тӗпчеҫҫӗ.
Канашра «Помощь тем, кто нуждается» (чӑв. Пулӑшу кирлисене ал парар) ятпа ыркӑмӑллӑх акцийӗ иртнӗ.
Ыркӑмӑллӑх акцийӗ вӑхӑтӗнче нумай ачаллӑ ҫемьесем ачасем валли шкул ҫипуҫӗ тӳлевсӗр илме пултарнӑ.
«Пире кун пек пулӑшнӑшӑн чунтан тав тӑватпӑр. Ҫӗнӗ вӗренӳ ҫулӗ валли япала туянма укҫа нумай кирлӗ. Кунта вара шкул ҫипуҫне тӳлевсӗр илме май килчӗ. Уншӑн эпӗ питӗ савӑнтӑм», — хавхаланса калаҫнӑ виҫӗ ача амӑшӗ, Анна ятлӑ хӗрарӑм.
Вырӑнти социаллӑ центрта кун пек ыркӑмӑллӑх акцине ҫулсерен ирттерни пирки пӗлтереҫҫӗ. Сӑмах май каласан, ытти тӑрӑхри социаллӑ центрсем те ун пеккине йӗркелеҫҫӗ. Уҫӑ кӑмӑллӑ усламҫӑсем пулӑшнипе нумай ачаллӑ ҫемьесен хыснине перекетлеме май килет. Акцие йывӑр лару-тӑрури ытти ҫемье те хутшӑнма пултарать.
Чӑваш Енре суд шкул ачи валли 1 миллион тенкӗ шыраса илме йышӑннӑ.
Пӑтӑрмах кӑҫалхи нарӑс уйӑхӗн 18-мӗшӗнче пулса иртнӗ.
16 ҫулти хӗрача физкультура урокӗнче йӗлтӗрпе ярӑннӑ. Ҫав вӑхӑтра шкула апат-ҫимӗҫ турттарса пынӑ ГАЗель хыҫалалла чакарнӑ чух хӗрачана таптаса кайнӑ. Пӗрре ҫеҫ те мар, малалла кайнӑ чух тепре каҫса кайнӑ.
Инкек Вӑрмарти Е.Г. Егоров ячӗллӗ вӑтам шкулта пулса иртнӗ.
53 ҫулти водителе суд айӑплӑ тесе йышӑннӑ. Ҫын сывлӑхне йывӑр сиен кӳнӗшӗн ҫулталӑк ҫурӑлӑха ирӗкрен хӑтарма йышӑннӑ.
Хӗрачана хӳтӗлесе прокуратура суда тухнӑ. Вӑл хӗрача вӗренекен шкултан тата ГАЗель водителӗ ӗҫленӗ организацирен 1 миллион тенкӗ шыраса илме ыйтнӑ. Суд прокуратура тавӑҫне тивӗҫтерме йышӑннӑ.
Ачасене эмелсен йӑлтӑркка хучӗсем илӗртеҫҫӗ. Аслисем тимлӗ пулманни инкек патне илсе ҫитерме пултарать. Ҫавӑн пек пулса тухнӑ 2 ҫулти хӗрачапа.
Вӑл аслашшӗпе асламӑшӗн (е кукашшӗпе кукамӑшӗн) эмелӗсене сӗтел ҫинче асӑрханӑ та ӑна канфет вырӑнне йышӑнса ҫӑтса янӑ. Эмелсем юн пусӑмӗнчен пулнӑ.
Хӗрарӑм пушӑ эмелсене курсан тӳрех васкавлӑ медпулӑшу чӗннӗ. Тухтӑрсен бригади вырӑна ҫитсен ачан хырӑмлӑхне ҫуса кӑларнӑ та ӑна пульницӑна илсе ҫитернӗ. Унта вара токсикологсем, реаниматологсем, педиатрсем тата неврологсем хӑйсен ӗҫӗсене пурнӑҫланӑ.
Республикӑри ача-пӑча клиника пульници пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫулталӑк пуҫланнӑранпа вӗсем патне наркӑмӑшланнӑ 100 ытла ачана илсе ҫитернӗ. Сӑмах май, унта ачасене токсикологи пулӑшӑвӗ паракан центр талӑкӗпех ӗҫлет. Кун пекки республикӑра – пӗртен пӗрре.
+13.3 °C