Ҫӗнӗ Ахпӳрт (выр. Новое Ахпердино) — Чӑваш Республикинчи Патӑрьел районӗнчи ял. Ҫӗнӗ Ахпӳрт ял тӑрӑхӗн администраци центрӗ шутланать.

Географийӗ

Ял Чӑваш Енӗн кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫ пайӗнче, Пӑла шывӗн сулахай ҫыранӗнче вырнаҫнӑ. Республикӑн тӗп хулине, Шупашкара ҫитме 140 ҫухрӑм, район центрне, Патӑрьел ялне — 7 ҫухрӑм. Чи ҫывӑхри чукун ҫул станцийӗ — Тутарстанри Пӑва — 61 ҫухрӑмра вырнаҫнӑ.

Историйӗ

Сала Кивӗ Ахпӳрт ялӗнчен тӑхӑр ҫемье куҫса килнӗ хыҫҫӑн пуҫланса кайнӑ. Архив докуменчӗсенче ӑна пӗрремӗш хут 1747 ҫулта асӑннӑ (иккӗмӗш ревизи материалӗсем). 1764 ҫулхи виҫҫӗмӗш ревизи даннӑйӗсем тӑрӑх, Ҫӗнӗ Ахпӳртре ҫӗнӗрен тӗне кӗртнӗ чӑвашсем пурӑннӑ: 239 арҫын тата 220 хӗрарӑм.

Халӑх халапӗсем тӑрӑх, яла Канаш районӗнчи Енӗш Ахпӳрт ялӗнчи Тукишкӑн, Паршикӑн тата Утешӑн ҫемйисем пуҫарса янӑ. Ял ячӗ чӑвашсен ҫӗнӗ сӑмахӗнчен тата авалхи Ахперте (Ахпердя) ятӗнчен пулса кайнӑ.

Ял ҫыннисем патшалӑх хресченӗсен шутне кӗнӗ. Тӗп ӗҫӗсем ҫӗр ӗҫӗ тата выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетесси пулнӑ. Патша вӑхӑтӗнче ял пысӑк пулнӑ: 1868 ҫулта 158 ҫемье, 1911 ҫулта — 280 ҫемье шутланнӑ.

Администраци енчен сала Чӗмпӗр кӗпӗрнин Пӑва уесӗнчи Патӑрьел вулӑсне, кайран Чӑваш АССРӗн Патӑрьел районне (1927 ҫултанпа) кӗнӗ.

Халӑх йышӗ

2010 ҫулхи ҫырав даннӑйӗсем тӑрӑх, салара 1105 ҫын пурӑннӑ. 2012 ҫулхи даннӑйсем тӑрӑх — 1187 ҫын. Йышӗпе ытларахӑшӗ — чӑвашсем. 1999 ҫулхи даннӑйсем тӑрӑх, 442 кил тата 1313 ҫын шутланнӑ; 2002 ҫулта — 453 кил тата 1243 ҫын.

Ҫулсем тӑрӑх халӑх йышӗ улшӑнни:

• 1764 — 239 арҫын, 220 хӗрарӑм;
• 1868 — 158 ҫемье;
• 1911 — 280 ҫемье;
• 1999 — 442 кил, 1313 ҫын;
• 2002 — 453 кил, 1243 ҫын;
• 2010 — 383 харпӑр хуҫалӑх, 1105 ҫын;
• 2012 — 1187 ҫын.

Паллӑ ҫыннисем

• Каштанов Михаил Филиппович (1902–1962) — РКСМ Чӑваш обкомӗн пӗрремӗш яваплӑ секретарӗ (1920–1921), инженер-полковник, техника ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ.
• Наташкин Николай Александрович (1917–1984) — производство передовикӗ, 1941–1945 ҫулсенчи Аслӑ Тӑван ҫӗршыв вӑрҫин участникӗ.
• Каштанов Алексей Федотович (1919–1996) — халӑх ҫутӗҫӗн отличникӗ.
• Бахматова Анастасия Николаевна (1957 ҫулта ҫуралнӑ) — шкул директорӗ, РФ пӗтӗмӗшле пӗлӳ парассин хисеплӗ ӗҫченӗ.
• Тукмаков Валентин Петрович (1954 ҫулта ҫуралнӑ) — педагог.

Инфраструктура

Ялта пӗтӗмӗшле пӗлӳ паракан шкул, ача сачӗ, тухтӑр амбулаторийӗ («Сывлӑх сыхлавӗ» наци проекчӗпе 2024 ҫулта уҫнӑ), Культура ҫурчӗ, вулавӑш, ҫыхӑну уйрӑмӗ ӗҫлеҫҫӗ. Чиркӳ пур.

Экономика

Экономикӑн тӗп никӗсӗ — ял хуҫалӑх продукцине туса илни. Ял ҫыннисем харпӑр хуҫалӑхсем тытаҫҫӗ.