Чӑваш Енри паллӑ ӑсчах, Никита Бичурин, ҫуралнӑранпа килес ҫул 250 ҫул ҫитӗ. Ҫавна май республикӑра ку пулӑма анлӑн палӑртасшӑн. 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнче республика Элтеперӗ ятарлӑ Хушу та кӑларначчӗ. Халӗ вара йӗркелӳ комитетне палӑртнӑ. Йыша тӗрлӗ министерствӑри тӳре-шарана, аслӑ шкулсен ректорӗсене, Сӗнтӗрвӑррипе Шупашкар тӑрӑхӗсен пуҫлӑхӗсене¸Чӑваш Енпе Шупашкар митрополитне тата ытти ҫынна кӗртнӗ.
Никита Бичурин (Иакинф) 1777 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн 29-мӗшӗнче ҫуралнӑ. Вӑл 1953 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 11-мӗшӗнче вилнӗ, ӑна Питӗрте пытарнӑ.
Раҫҫейри паллӑ синолог тата монголовед Хусанти тӗн академийӗнчен вӗренсе тухнӑ, 1800 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 18-мӗшӗнче манах пулса тӑнӑ. 1808-1821 ҫулсенче Китайри Пекин хулинче Вырӑс тӗн миссийӗн пуҫлӑхӗ пулнӑ. Китай чӗлхине лайӑх пӗлнӗ, китай чӗлхипе ҫырнӑ истори, географи, лингвистика, этика, философи, юриспруденци, астрономи, медицина тата ял хуҫалӑх трактачӗсене вырӑсла куҫарнӑ.
Чӑваш Енре Ревель Фёдоров художник ҫуралнӑранпа 100 ҫул ҫитнине халалласа тӗрлӗ мероприяти ирттерме палӑртаҫҫӗ. Ҫавна май республикӑра халех йӗркелӳ комитечӗ туса хума йышӑннӑ. Йышӑнӑва пурнӑҫа кӗртессишӗн Чӑваш Енӗн Культура, национальноҫсен ӗҫӗсен тата архив ӗҫӗн министерстви яваплӑ пулӗ.
Ревель Фёдорович — Чӑваш Енӗн икӗ хутчен патшалӑх премийӗн лауреачӗ, Раҫҫейӗн ӳнер академийӗн ылтӑн медальне тивӗҫнӗ, Наукӑпа ӳнерӗн Петров академийӗн чӑн пайташӗ, Раҫҫейӗн халӑх художникӗ, профессор.
Ревель Фёдоров 1929 ҫулхи раштав уйӑхӗн 29-мӗшӗнче Вӑрмар районӗнчи Аслӑ Чак ялӗнче ҫуралнӑ. Малтан Шупашкарти ӳнер училищинче вӗреннӗ, унтан 1963 ҫулта Харьковри ӳнер институтӗнчен вӗренсе тухнӑ. Унта, сӑмах май каласан, Алексей Кокель живопись ӑсти ӗҫленӗ.
Ҫу уйӑхӗн 10-мӗшӗнче Василий Дмитриев (Мӗтри Ваҫлейӗ) (10.05.1906-29.08.1977) физиолог, биологи наукисен кандидачӗ ҫуралнӑранпа 110 ҫул ҫитнӗ.
Вӑл Етӗрне уесӗнчи (халӗ Красноармейски районнее кӗрет) Ҫирӗклӗ ялӗнче ҫуралнӑ. Шупашкарти педагогика техникумӗнчен, Н.К. Крупская ячӗллӗ Коммунистсен воспитанийӗн академийӗнчен, Ленинградри медицина институтӗнчен, В.М. Бехтерев ячӗллӗ институтри аспирантурӑран вӗренсе тухнӑ.
1947-1950 ҫулсенче И.П. Павлов ячӗллӗ Ленинградри медицина институтӗнче преподавательте, 1950-1958 ҫулсенче Ленинградри педиатри медицина институтӗнче ӗҫленӗ. 1960-1964 ҫулсенче Ленинградри радиаци гигиенин наукӑпа ӑслӑлӑх институтӗнче ӗҫленӗ.
Физиологипе гигиена енӗпе 40 ытла аҫлӑлӑх ӗҫе ҫырнӑ. Вӑл пуҫ мимипе нерв тытӑмне тӗпченӗ, унӑн ӗҫӗсем ГДРта, Чехословакире, Болгаринче тата ытти хӑш-пӗр ҫӗршывра пичетленсе тухнӑ.
Чӑвашла сӑвӑсем, калавсем тата очерксем те ҫырнӑ.
Шупашкарта пурӑнакан Мария Дементьева паян 100 ҫул тултарнӑ.
Ҫӗрпӳ районӗнчи Патӑрьел ялӗнче ҫуралнӑ хӗрарӑма юбилейпе саламлама Шупашкар хулин Мускав районӗнчи управин пуҫлӑхӗн ҫумӗ Наталия Яхатина, Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӑн директорӗ Светлана Милкина пырса ҫитнӗ. Вӗсем кинемее ӑшӑ сӑмах каласа хавхалантарнӑ, Раҫҫей Президенчӗн саламлӑ открыткине вуласа панӑ, парнепе савӑнтарнӑ.
Мария Дементьевна мӑшӑрӗпе, 95 ҫула кайнӑ Василий Мироновичпа, шӑкӑл-шӑкӑл калаҫса-савӑнса пурӑнать. Вӗсем Шупашкарти Агрегат заводӗнче ӗҫленӗ чухне паллашнӑ та 73 ҫул ӗнтӗ телей кайӑкне алӑран вӗҫертмесӗр пурӑнаҫҫӗ. Икӗ ывӑлӗ те, шел те, пурнӑҫран уйрӑлса кайнӑ. Анчах мӑнукӗсем тата мӑнукӗсен ачисем пур.
Паян, ҫу уйӑхӗн 1-мӗшӗнче, Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ Александра Зайцеван ҫуралнӑ кунӗ. Вӑл 65 ҫул тултарать.
Вӑл 1961 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 1-мӗшӗнче Шӑмӑршӑ районӗнчи Палтиел ялӗнче ҫуралнӑ. Мускаври М.С. Щепкин ячӗллӗ Аслӑ театр училищинче (институтӗнче) чӑваш студийӗнче вӗреннӗ. 1983 ҫулта унтан вӗренсе тухнӑ хыҫҫӑн ӑна К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн труппине илнӗ, ҫавӑнтанпа вӑл унта ӗҫлет.
Александра Зайцеван юбилейӗ ячӗпе театрта ҫу уйӑхӗн 6-мӗшӗнче юбилей каҫӗ пулӗ. Театрӑн пресс-служби «Контактра» халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫав каҫ «артист хӑйӗн ҫавра ҫулне Флорид Буляков пьесипе лартнӑ «Карчӑксем качча каяҫҫӗ» камитпе паллӑ тӑвӗ».
Комсомольски округӗнчи Хырай Ӗнел ялӗнче пурӑнакан Дария Дьяконова ака уйӑхӗн 26-мӗшӗнче 100 ҫул тултарнӑ.
Дария Яковлевна хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ. Ӗмӗр тӑршшӗпех ӗҫленӗ вӑл. Вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче те ыттисемпе тан вӑй хунӑ. Дария Дьяконова – тыл ӗҫченӗ, ӗҫ ветеранӗ, хисеп паллисене тивӗҫнӗ.
Кинемейӗн – пӗр ывӑл, икӗ мӑнук тата тӑватӑ кӗҫӗн мӑнук. Ҫулӗсем пур пулин те Дария Яковлевна хаваслӑ пулма тӑрӑшать, юрлама кӑмӑллать, пурнӑҫа юратать.
Красноармейскинчи тӗп вулавӑшра Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, «Ял пурнӑҫӗ» хаҫат журналисчӗ, ҫыравҫӑ, Нестер Янкас ячӗллӗ пӗрлӗх лауреачӗ, Чӑваш наци конгресӗн Трак енри уйрӑмӗн хастарӗ Юрий Борисовӑн 65 ҫулхине уявлама пуҫтарӑннӑ.
Трак енӗн хастарӗ Зинаида Михайлова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, Юрий Борисов — 11 кӗнеке авторӗ. Юрий Зиновьевичӑн юратнӑ мӑшӑрӗ — Татьяна Борисова — педагог, ӳнерҫӗ, ҫыравҫӑ. Вӑл — 7 кӗнеке авторӗ. Телейлӗ мӑшӑрӑн 5 ача тата 3 мӑнук.
Эпир вара хамӑртан ҫакна хушса калар. Юрий Зиновьевич журналист ҫеҫ мар, краевед та. Вӑл Красноармейски районӗнчи Упи ялӗнче ҫуралнӑ. Шупашкарти аслӑ шкулта историпе филологи факультетӗнчен вӗренсе тухнӑ. 40 ҫул ытла «Ял пурнӑҫӗ» хаҫатра ӗҫлет. 2021 ҫулта ӑна «Чӑваш Республикинчи Красноармейски районӗн умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» медальпе чысланӑ.
Паян, ака уйӑхӗн 17-мӗшӗнче, Валери Туркай поэт 65 ҫул тултарать.
Валери Туркай (чӑн хушамачӗ Воробьев) 1961 ҫулхи ака уйӑхӗн 17-мӗшӗнче Комсомольски районӗнчи Хырай Ӗнел ялӗнче ҫуралнӑ. Чӑваш патшалӑх университетӗнче, Мускаври ГИТИС ҫумӗнчи А.В.Луначарский ячӗллӗ театр аслӑ курсӗнче вӗреннӗ.
Валерий Владимирович — СССР Писательсен союзӗн членӗ, Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, Тутарстанӑн культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, чӑваш халӑх поэчӗ. Унсӑр пуҫне вӑл тӗрлӗ преми лауреачӗ. Ҫав шутра — Ҫеҫпӗл Мишши премийӗн лауреачӗ, И.Я. Яковлев ячӗллӗ премин лауреачӗ, Ф. Карим ячӗллӗ премин. Украинӑри Остер хулин хисеплӗ ҫынни, Комсомольски районӗн хисеплӗ ҫынни. Унсӑр пуҫне эпир пӗлменни те, тен, чылай-тӑр.
Ака уйӑхӗн 13-мӗшӗнче Ҫӗнӗ Шупашкарта пурӑнакан тыл ӗҫченӗ Николай Андреев 100 ҫулхи юбилейне паллӑ тунӑ.
Николай Васильевич Комсомольски тӑрӑхӗнче Тури Тимӗрчкасси ялӗнче ҫуралса ӳснӗ. Ҫамрӑклӑхӗ йывӑр вӑхӑта – Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин ҫулӗсене – лекнӗ. Вӑл та, ытти чылай ҫын пекех, ырми-канми колхозра тӑрӑшса Ҫӗнтерӗве ҫывхартма пулӑшнӑ.
Вӑрҫӑ пӗтсен шӑпа ӑна Нефтеюганск хулине илсе ҫитернӗ. Унта вӑл нефть отраслӗнче ӗҫленӗ. Унӑн пӗтӗмӗшле ӗҫ стажӗ – ҫур ӗмӗре яхӑн.
Паянхи кун Николай Васильевичӑн ҫемйи пысӑк. Унӑн чи хаклӑ пуянлӑхӗ вӑл: виҫӗ ачи, ҫичӗ мӑнукӗ тата сакӑр кӗҫӗн мӑнукӗ. Вӑл – ӗҫ ветеранӗ. Ӑна «1941-1945 ҫулсенчи Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче хастар ӗҫленӗшӗн» медальпе те чысланӑ.
Чӑваш халӑх ҫыравҫи Юхма Мишши 90 ҫул тултарнӑ. Михаил Николаевич паянхи кун та литература анине сухалать.
Юхма Мишши Патӑрьел округӗнчи Сӑкӑт ялӗнче ҫуралса ӳснӗ. Пултарулӑхра вӑл 1950-мӗш ҫулсенче тӑрӑшма тытӑннӑ. Малтанах унӑн статйисем районти «Авангард» хаҫатра пичетленнӗ.
Юхма Мишшин хайлавӗсесне 100 ытла чӗлхене куҫарнӑ, вӗсене Ази, Европа тата Африка ҫӗршывӗсенчи учебниксене кӗртнӗ. Унӑн сӑввисемпе юрӑсем хайланӑ.
Чӑваш халӑх ҫыравҫине юбилей ячӗпе ЧР Элтеперӗ Олег Николаев та саламланӑ. «Унӑн ҫитӗнӗвӗсем – тӑван ҫӗре чунран юратни. Михаил Николаевич чӗлхене, йӑла-йӗркене упрас, халӑхсен хушшинчи туслӑха ҫирӗплетес тесе нумай ӗҫ тунӑ. Паянхи кун та вӑл хӑйӗн тавра пултаруллӑ ҫынсене чӑмӑртать», — ҫапла палӑртнӑ Олег Алексеевич.
+17.5 °C