Чӑваш Ен Правительстви историпе культура палӑкӗсене сыхласа упраса хӑварасси ҫинчен калакан программӑна йышӑннӑ. Вӑл 2045 ҫулччен таран. Паянхи куна пирӗн республикӑри 31 культура объектне юсаса ҫӗнетмелле.
Патшалӑх хӳтлӗхне илнӗ культура эткерлӗхӗн объекчӗсене вара республикӑра пурӗ 701 штук шута илнӗ. Ҫав шутран 31-шне юсаса ҫӗнетмелле, 37-шӗ вара япӑхса пӗтнӗ.
2045 ҫул тӗлне культура объекчӗсенчен 97 процентне йӗркене кӗртсе пӗтермелле.
Элӗкри Иван Яковлев уҫнӑ шкул та ҫав шутра. 1872 ҫулта уҫнӑ шкул тавралли территорие те халӗ культура эткерлӗхӗн хӳтлӗх зони тесе ҫирӗплетсе хӑварнӑ. Апла пулсан унта пӗр-пӗр стройка, ытти ӗҫ пуҫарса яма юрамасть.
Чӑвашстат ҫӗртме уйӑхӗн 16-22-мӗшӗсенче апат-ҫимӗҫ, ытти япала хакӗ мӗнле улшӑннине тишкернӗ.
Пахча ҫимӗҫе илес тӗк, юлашки эрнере ытларах купӑста, сухан, хӗрлӗ кӑшман тата кишӗр хакланнӑ. Ҫавӑн пекех ҫӗрулми хакӗ 3,9 процент ӳснӗ. Ытти ҫимӗҫ хушшинче сахӑр, макарон, шурӑ ҫӑнӑх, чӑх ашӗ самай ӳснӗ.
Ытти япала пирки калас тӑк, АИ-92, АИ-95 маркӑллӑ бензинсем вӑйлах хакланнӑ – 6,8 тата 6,4 процент. Дизель топливин хакӗ 3,6 процент ӳснӗ.
Мӗн йӳнелнӗ-ха? Чӑх ҫӑмарти, хӑяр, помидор, банан, панулми. Сӗт юр-варӗ хушшинче турӑх, хӑйма, пастеризаци тунӑ сӗт тата сыр хакӗсем чакнӑ.
Смартфонсем пӗр эрне хушшинче 1,5 процент йӳнелнӗ, электропылесоссем – 4 процента яхӑн.
Чӑваш Енри шкулсем валли 38 фура учебник тесе килнӗ. Машинӑсенче — алгебрӑпа тата геометрипе вӗренӳ кӗнекисем.
Цифрӑсен чӗлхине малалла тӑсса кайсан, пирӗн республикӑна 53 пин экземпляр кӗнеке кӳрсе килнӗ. Вӗсем — 7, 8, 9-мӗш классем валли алгебра кӗнекисем, 7-9-мӗшсем валли — геометрипе. Кӗнеке туянма республика хыснинчен 53 миллион тенкӗ уйӑрнӑ.
Кунсӑр пуҫне пуҫламӑш шкулсем валли тата ҫӗнӗ предметсемпе кӗнекесем кӳрсе килмелле.
Шупашкарти шкулсене маларах пӗтӗмӗшле историпе тата Раҫҫейӗн историйӗпе 7,6 пин ытла учебник илсе килнӗ. Вӗсем пурте — 5-9-мӗш классем валли.
Истори кӗнекисен авторӗсен йышӗнче Раҫҫейӗн ҫарпа истори обществин председателӗ Владимир Мединский, Анатолий Торкунов тата Александр Чубарьян ученӑй-академиксем.
Чӑваш Енре тракторист-машиниста вӗренсе тухакансем йышланса кайнӑ. Кун пирки Чӑваш Енри Гостехнадзорта пӗлтереҫҫӗ.
Гостехнадзор ҫулталӑк пуҫланнӑранпа 2200 ҫынна кун пек удостоверени панӑ. Тракторист-машинист удостоверенине илекенсен шучӗ юлашки пилӗк ҫулта 43 пинрен 57 пине ҫитнӗ.
Тракторист-машинистсене пирӗн республикӑра 20 автошкулпа вӗренӳ центрӗнче вӗрентсе кӑлараҫҫӗ. Экзамена Гостехнадзорта тытаҫҫӗ, удостоверение Патшалӑх пулӑшӑвӗсен порталӗ урлӑ самантрах илеҫҫӗ.
Республикӑра ҫуллахи туйсен сезонӗ пуҫланнӑ. Паллах, ҫак илемлӗ те ӑшӑ вӑхӑтра пӗрлешекенсем нумай.
Ҫӗртме уйӑхӗнче 850 ытла мӑшӑр пӗрлешме заявлени панӑ. Чи нумаййи – ҫӗртме уйӑхӗн 26-мӗшӗнче. Ун чухне 170 ытла мӑшӑр пӗр-пӗрне ылтӑн ҫӗрӗ тӑхӑнтартӗ.
Сӑмах май, ҫу уйӑхӗн 26-мӗшӗнче те ҫемье ҫавӑракансем нумай пулнӑ. Мӗншӗн тесен ку – хитре янӑракан кун: 26.05.2026.
Заявлени пама ӗлкӗреймен тӗк ЗАГС ӗҫченӗсем утӑ тата ҫурла уйӑхӗсенчи кунсене пӑхма сӗнеҫҫӗ – унта пушӑ кунсемпе вӑхӑтсем пур-ха.
Чӑваш Енре пурӑнакансем сӑвӑссенчен шар курма пуҫланӑ. Роспотребнадзорӑн Чӑваш Енри управленийӗ статистика туса пырать.
Ку таранччен республикӑра 44 ҫын савӑсран шар курнӑ. Ака уйӑхӗн 28-мӗшӗнчен пуҫласа ҫу уйӑхӗн 4-мӗшӗччен 13 ҫын тухтӑрсенчен пулӑшу ыйтнӑ. Вӗсен йышӗнче 5-шӗ – ачасем.
Чӑваш Республикинчи гигиенӑпа эпидемиологи центрӗнче ҫынсенчен кӑларнӑ 20 сӑвӑса тӗпченӗ. Иккӗшӗнче бореллиоз тупнӑ, тепринче – анаплазмоз пуҫаракан инфекци.
Сӑвӑссенчен шар курнӑ 44 ҫынран 14-шӗ – ачасем. Шупашкарта 17 ҫын ӳтне сӑвӑс кӗрсе ларнӑ. Танлаштарма: пӗлтӗр ҫак тапхӑрта республикӑра 296 тӗслӗх пулнӑ.
Чӑваш Енре пурӑнакансем уйӑхсерен 234-шар пин тенкӗ ӗҫлесе илме пуҫлӗҫ. Анчах паян-ыранах мар-ха. 2042 ҫулта. Тепӗр 16 ҫултан.
Республикӑри тӳре-шара Чӑваш Енӗн вӑрах вӑхӑтлӑха социаллӑ пурнӑҫпа экономика аталанӑвӗ епле пулассине тишкернӗ. Асӑннӑ документӑн авторӗсем шухӑшланӑ тӑрӑх тепӗр 16 ҫултан Чӑваш Енре пурӑнакансем уйӑхсерен 234-шар пин тенкӗ ӗҫлесе илме тытӑнӗҫ.
Кӑҫал вара уйӑхсеренхи вӑтам шалу 73,7 пин тенкӗпе танлашӗ, 2030 ҫулта – 98,4 пин тенкӗпе, 2035 ҫулта – 140,4 пин тенкӗпе, 2042 ҫулта – 234,0 пин тенкӗпе.
Иртнӗ ҫулта вӑтам ӗҫ укҫи 68,4 пин тенке ларнӑ.
2024 ҫулта чухӑнлӑх чиккине лекнисен шучӗ 121.4 пин ҫын пулнӑ, е халӑхӑн 10,4 проценчӗ.
Кӑҫалтан пуҫласа чухӑнсен шучӗ ҫӳлсерен 0,5 процент чакса пымалла. Ку вӑл каллех тӳре-шара шухӑшланӑ тӑрӑх. Хайхи-майхи 2042 ҫул тӗлне чухӑнсен йышӗ 4 процентпа танлашмалла.
Чӑваш Енре уйрӑм ҫынсен ҫурчӗсем хакланнӑ. Кӑҫалхи пӗремӗш кварталта хак 4 процент ӳссе вӑтамран 4,4 миллион тенке ҫитнӗ. Кун пирки «Мир квартир» (чӑв. Хваттер тӗнчи) федераци порталӗ пӗлтернӗ.
Специалистсем ҫӗршывӑн 85 регионӗнчи уйрӑм ҫынсен ҫурчӗсен хакне тишкернӗ. Кӑрлач-пуш уйӑхӗсенче ҫӗршывӑн 70 регионӗнче ҫуртсемпе дачӑсем хакланнӑ, 14 регионта йӳнелнӗ, пӗр регионта хак унчченхинчен улшӑнман.
Федерацин Атӑлҫи регионне илсен уйрӑм ҫынсен чи хаклӑ ҫурчӗсем Тутарстанра. Унта пӗр ҫурт вӑтамран 9 миллион тенкӗ тӑрать. Пушкӑртстанра — 6,5 миллион тенкӗ, Чулхула облаҫӗнче – 6,12 миллион тенкӗ. Чи йӳнӗ хак Мордва Республикинче (3,5 миллион тенкӗ) тата Чӑваш Енре (4,4 миллион тенкӗ).
Чӑваш Республикинчи вӑтам ӗҫ укҫи 90 184 тенкӗпе танлашнӑ. Ҫавӑн пек кӑтарту пулнӑ 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнче.
Пӗр уйӑх маларах вара, 2025 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче, республикӑра вӑтам ӗҫ укҫи 65 981 тенкӗ пулнӑ. Пӗлтӗр ҫулталӑк пуҫламӑшӗнче вӑтам шалу 60 862 тенкӗ пулнӑ.
Атӑлҫи федераци округӗнче 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнчи вӑтам ӗҫ укҫи кӑтартӑвӗпе пирӗн республика Мӑкшӑ Республикинчен, Киров облаҫӗнчен, Пенза облаҫӗнчен иртсе кайнӑ. Чи пысӑк кӑтарту Тутар Республикин пулнӑ. Унта раштав уйӑхӗнче вӑтам ӗҫ укҫи 121 пин тенкӗпе танлашнӑ.
Лайӑх хыпар: Чӑваш Енри виҫӗ аслӑ шкул Атӑлҫи федераци округӗнчи чи лайӑх аслӑ шкулсен йышне кӗнӗ. Унта И.Н.Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗ, И.Я.Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗ, Чӑваш патшалӑх аграри университечӗ лекнӗ.
«РАЭКС-Аналитика» агентство ТОП-100 рейтинг хатӗрленӗ. Унта Раҫҫейри 100 чи лайӑх вӗренӳ заведенийӗ кӗнӗ. Вӗсен ӗҫӗ-хӗлне хакланӑ чухне пӗлтӗрхи кӑтартусене шута илнӗ. Ҫакна палӑртмалла: ку ТОПра ытларах – Мускаври аслӑ шкулсем. Атӑлҫи федераци округӗнчен 15 аслӑ шкул ку списока лекнӗ. Вӗсен йышӗнче Тутарстанри – тӑватӑ, Чулхулари — икӗ аслӑ шкул. Шел те, Чӑваш Енрен ҫук.
Анчах пирӗн аслӑ шкулсем локаллӑ рейтинга лекнӗ. Унта – 52 аслӑ шкул. ЧПУ – 1-мӗш, ЧППУ – 33-мӗш, Чӑваш аграри университечӗ 46-мӗш вырӑнта пулнӑ.
+13.3 °C