Комсомольски районӗнче пурӑнакансем «Халӑх ревизорне» Григорий Данилова ҫӑхав янӑ. Ҫынсене экологи ыйтӑвӗ пӑшӑрхантарать. Вӗсем ҫуртсен ҫывӑхӗнче купаланнӑ свалкӑна пуҫтарма ыйтаҫҫӗ. Унта ҫӳп-ҫап кӑна мар, чӗрчун виллисем те выртаҫҫӗ-мӗн.

Свалка ҫывӑхӗнче шӑршӑ тӑрать. Ҫитменнине, ӑпӑр-тапӑр ҫывӑхри юханшыва кӗрет.

Шупашкарта пурӑнакан Виталий Жернаков каланӑ тӑрӑх, Комсомольски ялне кӗнӗ ҫӗрте ирӗк ыйтмасӑр йӗркеленӗ ҫуп-ҫап купи тӳрех куҫа тӑрӑнать. Унта темӗн те пӗр тӑкаҫҫӗ. «2014 ҫулта республика ку свалкӑна пӗтермешкӗн укҫа-тенкӗ уйӑрмаллаччӗ. Анчах икӗ ҫул иртрӗ — нимӗн те улшӑнмарӗ», — тенӗ Виталий.

«Халӑх фрончӗ» Григорий Данилов вырӑна тухнӑ. Вӑл ҫынсемпе курнӑҫнӑ, район администрацийӗн пуҫлӑхӗпе калаҫма хӑтланнӑ. Анчах Алексей Самаркин калаҫас темен, ыйтусене хуравламан. Пуҫлӑх видеокамерӑна илме каланӑ, полицие чӗннӗ те ӗҫ пӳлӗмӗнчен тухса тарнӑ.

Республикӑри хастарсем чӗрчунсене хӳтӗлесе петици ҫырнӑ, унпа килӗшсе ыттисене те алӑ пусма ыйтаҫҫӗ. Ҫавсем Шупашкарти «Спецавтохозяйство» общество тата Ҫӗнӗ Шупашкарти «Ельниковская роща» (чӑв. Тӗкӗрҫ рашчи) учреждени, унсӑр пуҫне ҫак хуласенчи коммуналлӑ хуҫалӑх службисене ӳпкелени сисӗнет.

Петицире килсӗр-ҫуртсӑр йытӑсене персе пӑрахнине ырламанни палӑрать. Чӗлхесӗр янаварсемшӗн пӑшӑрханакансем чӗрчунсене леш тӗнчене ӑсатиччен вӑхӑтлӑх усрамалли вырӑн уҫмалла тесе шухӑшлаҫҫӗ. Ачасем тата аслисем умӗнчех йытӑсене персе вӗлернине те ҫавсем хурлаҫҫӗ. Унсӑр пуҫне вӗсем килсӗр-ҫуртсӑр йытӑсене вӑрах вӑхӑт тата нушаланса вӗлерекен эмел панине хирӗҫ.

Петицие ҫӗршыв Президенчӗ, Чӑваш Ен Элтеперӗ тата Чӑваш Енӗн прокурорӗ патне ҫитересшӗн.

Амӑш палӑкӗ умӗнчи пурнӑҫ йывӑҫҫи

Республика кунне халалласа Шупашкарта тата Элӗк районӗнче тӗрлӗ мероприяти ирттернӗ. Ҫавсенчен пӗри — Шупашкарти Амӑш палӑкӗ умӗнче Пурнӑҫ йывӑҫҫи флешмоб йӗркелени. Унта кӑмӑл пуррисене пурне те хутшӑнма чӗннӗ. Ҫапла вара 1000 ҫын ытла наци ҫеммипе Чӑваш Енӗн патшалӑх элемӗ — Пурнӑҫ йывӑҫҫи — евӗр тӑрса тухнӑ. Йышра шкул ачисем, культура, вӗренӳ, учрежденийӗсенче ӗҫлекенсем тата уява пухӑннӑ ҫынсем пулнӑ.

Авалхи чӑвашсен руна ҫырӑвне тӗпе хурса йӗркеленӗ элем ҫирӗпрен те ҫирӗп, хӑватлӑран та хӑватлӑ юмана аса илтерет. Вӑл республикӑра пурӑнакан халӑхсен пӗрлӗхне пӗлтерет. пилӗк парйан тӑраканскерӗн тӗп пайӗ ҫӳлте 90 градуспа айккинелле каякан икӗ туратпа вӗҫленет. Ку вӑл — республикӑра пурӑнакан тӗп халӑх. Айккинчи иккӗшӗ тулай чӑвашсене палӑртать. Варринчи чалӑш икӗ элеменчӗ — кунта пурӑнакан ытти наци ҫыннисене.

Ҫӗртме уйӑхӗн 30-мӗшӗнче Шупашкарта «Каскад» суту-илӳ комплексӗнче раритет йӑла техникин куравӗ уҫӑлать.

Курава килекенсем телевизор техникин аталанӑвӗпе паллашма пултарӗҫ. Унта пӳлӗмри пӗрремӗш антеннӑсем те, мультифункциллӗ ТВ-приставкӑсем те пур.

Кунашкал проект пӗлтӗр утӑ уйӑхӗнче Екатеринбург хулинче старт илнӗ. Ӑна икӗ тапхӑрпа пурнӑҫланӑ. Пӗрремӗшӗнче раритет техникӑна пуҫтарнӑ, экспозици хатӗрленӗ. Проекта хатӗрленӗ ҫӗре кирек кам та хутшӑнма пултарнӑ. Ҫынсем Совет Союзӗнчи, ют ҫӗршывра пуҫтарнӑ кивӗ телевизорсене йӑтса пынӑ. Ҫапла 20 ытла телевизор пухӑннӑ. Вӗсен йышӗнче хура-шурӑ кӑтаратакан КВН-49 телевизор та пур. Вӑл СССРта анлӑ сарӑлнӑ пулнӑ.

Курав уҫӑлнӑ кун ҫынсемпе викторинӑсем, конкурссем ирттерӗҫ. Тӳлевсӗрех кӗртӗҫ. Курав утӑ уйӑхӗн 30-мӗшӗччен ӗҫлӗ.

Полицейскисем «Алкоголь-Табак» ятпа мероприяти ирттернӗ. Ку пӗр эрне ытларах иртнӗ.

Ҫӗртме уйӑхӗн 13–22-мӗшӗсенче ШӖМ ӗҫченӗсем 640 тӗрӗслев ирттернӗ. Вӗсем ҫакна контрабанда, спирта тата пируса саккунсӑр майпа сутнине тупса палӑртас тӗллевпе йӗркеленӗ. Мероприяти вӑхӑтӗнче полицейскисем 2500 литр пахалӑхсӑр эрех туртса илнӗ.

Ятарлӑ операци вӑхӑтӗнче 9 пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ, 4 административлӑ протокол ҫырнӑ.

Пахалӑхсӑр эрех ҫын пурнӑҫӗшӗн хӑрушӑ. Аса илтерер: 2015 ҫул вӗҫӗнче республикӑра темиҫе ҫын «суя» эрехпе наркӑмӑшланса вилнӗ.

Чӑваш Енри кану базинче пӗр ҫын Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче усӑ курнӑ ҫар арсеналне упранӑ. Арҫын вӗсене йӗрке хуралҫисене хӑй ирӗкӗпе пама шутланӑ.

Япалана экспертпа криминалистика центрне тӗпчеме янӑ. Арҫын пӑшала тата сирпӗнекен хатӗре кану базинче упранӑ. Хӑй какланӑ тӑрӑх, вӑл ӑна кану базинче пӑшал тата ҫар хатӗрӗсен музейне тумашкӑн упранӑ.

Специалистсем каланӑ тӑрӑх, ҫак хатӗрсем Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнчисем пулма пултараҫҫӗ. Халӗ тӗрӗслев ирттереҫҫӗ, вӗсем унта мӗнле майпа лекнине тӗпчеҫҫӗ.

Паян, Республика кунӗ умӗн, Фейерверксен фестивалӗ пуҫланать. Кӑҫалхипе вӑл 9-мӗш хут иртет.

Паян Шупашкарти кӳлмекре пилӗк команда тӳпенелле фейерверк вӗҫтерӗҫ. Вӗсем — Шупашкарти, Мускаври, Сергиев Посадри, Беларуҫри Минск хулинчи, Казахстан Республикинчи организацисем пулӗҫ.

Пӗрремӗш кунхине командӑсем «Ҫалтӑрлӑ ҫул» шоу кӑтартӗҫ, хӑйсен таварӗпе паллаштарӗҫ. 150 метр ҫӳллӗш вӗҫекен салют яма та палӑртнӑ.

Ҫӗртме уйӑхӗн 24-мӗшӗнче ҫӗнтерӳҫӗсене чыслӗҫ. Ун чухнех «Мухтан, Чӑваш Ен!» гала-кӑтарту пулӗ. Унта 350 метр ҫӳллӗш салют ярӗҫ.

Командӑсене пилӗк номинаципе палӑртӗҫ. Чи чаплӑ парне — Гран-при. Жюри йышӗнче ЧР транспорт министрӗ Михаил Резников тата ЧР экономика министрӗ Владимир Аврелькин пулӗҫ.

Тӑвай районӗнчи Депутатсен пухӑвӗн пӗр ӗҫтешӗ каллех ҫапӑҫнипе суд тенкелӗ ҫине ларӗ. Ун тӗлӗшпе пуҫарнӑ пуҫиле ӗҫе тӗпчевҫӗсем вӗҫне ҫитернӗ.

44 ҫулти арҫын халӑх тарҫи шутланнисӗр пуҫне фермер хуҫалӑхне ертсе пырать. Тар тӑкса вӑй хунипе пӗрлех ҫав этем арӑмне тытса «юсама» та вӑхӑт тупать.

Ака уйӑхӗнчи пӑтӑрмах вӑхӑтӗнче вӑл мӑшӑрӗ трактор сутма шут тытнишӗн тарӑхса кайнӑ. Ҫак техника малтан арҫын харпӑрлӑхӗнче пулнӑ, кайран ӑна мӑшӑрӗ ҫине куҫарнӑ. Трактор пирки хирӗлнӗ май арҫын хӗрарӑма малтан ҫӳҫрен ярса илнӗ, кайран хулпуҫҫине тата ал лаппине ыраттарнӑ. Ҫапӑҫакан арҫынпа ҫыхӑннӑ ӗҫе миравай суд пӑхса тухӗ.

Маларах арҫынна арӑмӗ ҫине алӑ ҫӗкленӗшӗн виҫӗ хутчен пуҫиле майпа айӑпланӑ: 2013 тата 2014 ҫулсенче ӑна штрафланӑ тата ӗҫлесе юсанмалла тунӑ, 2014 ҫулта — хӑй тӗллӗн хӑтланнишӗн тӗрмене хупмасӑр айӑплама йышӑннӑ.

Республикӑн капиталлӑ строительство управленине пилӗк уйӑх ертсе пынӑ Сергей Абрамова ӗҫрен хӑтарнӑ. Хушӑва ӗнер Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн ертӳҫи Иван Моторин алӑ пуснӑ.

Хутра Сергей Абрамова ӗҫрен мӗншӗн хӑтарнине пӗлтермен. Управлени пуҫлӑхӗн пуканне вӑл ҫынна кӑҫалхи кӑрлач уйӑхӗнче шаннӑ.

Республикӑн капиталлӑ строительство управленине Алексей Ильина пӗлтӗрхи ҫурла уйӑхӗнче ӗҫрен хӑтарнӑ.

Кӑрлач уйӑхӗнчен пуҫласа ҫӗртме уйӑхӗн 22-мӗшӗччен пуҫлӑх тилхепине тытса пынӑ Сергей Абрамов маларах «Современные Системы» (чӑв. Хальхи системӑсем) тулли мар яваплӑ обществӑн директорӗн лавне туртнӑ.

Чӑваш наци телерадиокомпанийӗн тилхепине кам ертсе пырасси паллӑ. Унччен ӑна Александр Магарин тытса пынӑ. Халӗ ӑна ҫӗнӗ ҫын ертсе пырӗ.

Конкурс вӗҫленнӗ. Паян ЧР Министрсен Кабинечӗн Председателӗ Иван Моторин распоряжение алӑ пуснӑ. Унпа килӗшӳллӗн, Наци телерадиокомпанине Алексей Белов ертсе пырӗ.

Алексей Белов унччен ЧР Электрон тата кинодокументаци патшалӑх архивӗн директорӗ пулнӑ. Вӑл 1972 ҫулта Шупашкарта ҫуралнӑ, И.Я.Яковлев ячӗллӗ ЧППУра вӗреннӗ. МИХсемпе тата мультимедильлӗ журналистикӑпа ӗҫлес енӗпе квалификацие пӗрре мар пысӑклатнӑ.

Алексей Белов ЧР культура министрӗн ҫумӗнче, «Гарни» Издательство ҫурчӗн тӗп редакторӗнче те ӗҫлесе курнӑ.