Ӗнер, ҫу уйӑхӗн 14-мӗшӗнче, Чӑваш Енри литераторсем Николай Полоруссов (Шелепин) вил тӑпри ҫинче пулнӑ. Поэт ҫуралнӑранпа 145 ҫул ҫитнине асра тытса Шупашкарти Богдан Хмельницкий урамӗнчи 1-мӗш масар ҫинче ӗмӗрлӗх канӑҫа тупнӑ вӑл. Унта ҫитнӗ май ҫыравҫӑсем ытти писатель вил тӑпри патӗнче те чарӑнса тӑнӑ. Кун пирки Лидия Филиппова журналист тата публицист «Контактра» халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ.
Николай Полоруссов (Шелепи) 1881 ҫулхи май уйӑхӗн 14 (26)-мӗшӗнче Хусан кӗпӗрнин Чистай уесӗнчи (халӗ Тутарстанри Аксу районне кӗрет) Ҫӗнӗ Ӳселте ҫуралнӑ. 1891-1895 ҫулсенче Мӑкшӑелӗнчи пуҫламӑш шкулта вӗреннӗ.
Раҫҫейри пӗрремӗш революцие путарсан Ҫӗпӗре тухса кайнӑ, чукун ҫул ҫинче рабочире ӗҫленӗ. 1908 ҫулта Красноярска ылтӑн приискӗн кантурне куҫнӑ, икӗ ҫултан каллех хресчен ӗҫӗпе пурӑнма тытӑннӑ. 1914 ҫулта тӑван ялне таврӑнса учительте ӗҫленӗ.
Октябрьти революци хыҫҫӑн ӑна ялти чухӑнсен комитечӗн пуҫлӑхне суйланӑ, вӑл ял совечӗн секретарӗ пулнӑ.
1922 ҫулта Шупашкара куҫса кайнӑ, литература ӗҫне кӳлӗннӗ. 1931 ҫулта суккӑрланнӑ. 1936 ҫулта ӑна Чӑваш халӑх поэчӗ ятне, икӗ ҫултан «Хисеп палли» орден панӑ.
Пуш уйӑхӗн 3-мӗшӗнче Шупашкарти Константин Иванов ячӗпе хисепленекен Литература музейӗнче сӑвӑ-кӗвӗ янӑранӑ. Пултарулӑх ҫыннисене пуҫтарнӑ ҫак мероприятие Тӗнчери ҫыравҫӑсен кунне халалланӑ. Александр Николаевӑн «Тушь, перо, хут» графика куравӗпе те паллашнӑ.
Раҫҫей ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн Чӑваш Енри уйрӑмӗн председателӗ, чӑваш халӑх ҫыравҫи Сергей Павлов хӗрарӑмсене ҫурхи уявпа саламланӑ. Арсений Тарасов, Василий Кервен, Анатолий Хмыт, Олег Кульев ҫыравҫӑсем хӗрарӑмсен чӗрине тыткӑнлакан илемлӗ сӑвӑсем вуласа панӑ.
Улькка Эльмень, Светлана Гордеева, Лидия Филиппова, Зоя Сывлӑмпи, Нина Пӑрчӑкан, Галина Кӗмӗл, Раиса Воробьева, Наталия Селезнева, Ольга Васильева, Лариса Петрова, Ольга Австрийская ҫыравҫӑсемпе поэтсем сӑвӑсем вуланӑ. Чӑваш эстради юрӑҫи Роза Степанова юрӑсем шӑрантарнӑ.
Самар хулинче Андрей Петтоки поэта халалласа асӑну хӑми уҫнӑ. Ӑна педагогика институчӗн ҫурчӗн стени ҫине вырнаҫтарнӑ. Мероприяти нарӑсӑн 18-мӗшӗнче иртнӗ. Кун пирки «Хыпар» издательство ҫурчӗ «Контактри» хӑйӗн пабликӗнче хыпарланӑ.
Андрей Петтоки Самар хулине 1937-мӗш ҫулта куҫса кайнӑ, вырӑнти краеведени музейӗнче ӗҫленӗ, унти пединститутра вӗреннӗ. Унтах пулас мӑшӑрӗпе паллашса ҫемье ҫавӑрнӑ.
1942 ҫулхи ака уйӑхӗн 18-мӗшӗнче вӑл Смоленск тӑрӑхӗнче пуҫне хунӑ.
Порфирий Афанасьев чӑваш халӑх поэчӗ, журналист, куҫаруҫӑ, педагог, драматург пурнӑҫран уйрӑлса кайнине Чӑваш халӑх сайчӗ пӗлтернӗччӗ-ха.
Порфирий Васильевичпа ыран, нарӑс уйӑхӗн 16-мӗшӗнче, 12 сехетрен пуҫласа 14 сехетчен Шупашкарти Мускав проспектӗнчи 9В ҫуртра сывпуллашӗҫ.
Чӑваш халӑх поэтне Юрий Сементере 85 ҫул тултарнӑ ятпа К.В. Иванов ячӗллӗ Литература музейӗнче те саламланӑ.
Паллӑ кун ячӗпе музей «Сӑввӑмсем – ҫӗр ҫитмӗл туйӑм кӗввисем» ятпа курав уҫнӑ. Унта поэтӑн докуменчӗсемпе, кӗнекисемпе, алҫырӑвӗсемпе, сӑнӳкерчӗкӗсемпе, Литература музейне Юрий Сементер парнеленӗ ытти япалапа паллашма пулать.
Пултарулӑх каҫне Улькка Эльмен, Анатолий Кибеч, Василий Захаров, Галина Матвеева тата ытти ҫыравҫӑ хутшӑннӑ. Саламлакансен йышӗнче «Трак Ен» ентешлехӗн председателӗ Иван Архипов та пулнӑ.
Чӑваш халӑх поэчӗ Юрий Сементер 85 ҫул тултарнӑ май ӑна тӑван тӑрӑхӗнче, Красноармейски районӗнче, саламланӑ, шупӑр тӑхӑнтартнӑ.
Танӑш ялӗнче ҫуралса ӳснӗ ентешне сума суса вырӑнтисем район центрӗнче ҫӗкленекен культура ҫуртне ун ятне пама йышӑннӑ.
Юрий Сементер хайлавӗсене 20 ытла чӗлхепе куҫарнӑ. Вӑл хӑй те ӑста куҫаруҫӑ май Александр Пушкинӑн, Михаил Лермонтовӑн, Сергей Есенинӑн тата ытти поэтпа ҫыравҫӑн хайлавне чӑвашла куҫарнӑ.
Альбина Юрату Мускавра пӗр харӑс ултӑ кӗнекине презентациленӗ. Кун пирки эпир Телеграмри «Пуринчен малтан» канала вуласа пӗлтӗмӗр.
Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ пӗлтӗр ултӑ кӗнеке кун ҫути кӑтартнӑ иккен. Халӗ вӗсене Мускаври Р.И.Рождественский ячӗллӗ вулавӑшра пахаланӑ.
Кӗнеке хаклавне Валентина Черчен, Аида, Ирина Понамарева, Валентина Попова юрӑҫсем, «Ентеш», «Шевле» ансамбльсем хутшӑннӑ.
Шупашкарти Патшалӑхӑн хальхи вӑхӑтри историйӗн архивӗнче чӑваш халӑх поэчӗн Юрий Сементерӗн 85 ҫулхи юбилейне халалланӑ курав уҫӑлнӑ. «Зеркало чувашской души» (чӑв. Чӑваш чунӗн тӗкӗрӗ) документлӑ куравра поэтӑн пирвайхи публикацийӗсенчен пуҫласа халӑхра ят-сум илнӗ хайлавӗсем таранах вырӑн тупнӑ. Унӑн алҫырӑвӗсем те пур.
Курава уҫма 85 ҫулти поэт хӑй те хутшӑннӑ.
Чӑваш Енӗн хальхи вӑхӑтри историйӗн музейӗнче «Зеркало чувашской души» документлӑ курав уҫӑлӗ. Экспозици кӑрлач уйӑхӗн 22-мӗшӗнче 10 сехетре ӗҫлеме пуҫлӗ. Курава чӑваш халӑх поэчӗ Юрий Сементер 85 ҫул тултарнине халаллӗҫ.
Экспозици поэтӑн автобиографийӗпе, сӑввисемпе тата поэмисемпе, фотодокуменчӗсемпе тата ытти паха материалпа паллаштарать. Документсем 1962 ҫултан пуҫласа 2023 ҫулчченхи тапхӑра ҫутатса параҫҫӗ.
Чӑваш Енри ҫыравҫӑсемпе поэты юлашки темиҫе ҫулта пӗрмаях литература ёлки ирттереҫҫӗ. Кӑҫал та ӑна йӗркеленӗ. Ун вӑхӑтӗнче вӗсем сӑвӑсем вулаҫҫӗ, юрлаҫҫӗ те.
Чи илемлӗ вулакана тата юрлакана Хӗл Мучипе Юрпикен дипломӗсемпе чыслаҫҫӗ.
Кӑҫалхи литература ёлки вӑхӑтӗнче Ҫӗнӗ Шупашкарти Татьяна Суркина поэта тата Шупашкарти Александр Речкин барда палӑртнӑ. Кӑҫал тата «Литература ёлки-2026» парнепе те шухӑшласа кӑларнӑ. Унпа Лидия Филиппова писателе тата журналиста хавхалантарнӑ.
Литература ёлкинче Раиса Воробьева, Владимир Мишшан, Людмила Исаева, Марина Туманова, Григорий Михайлов, Александр Шпаннагель, Наталья Шмелёва, Наталья Селезнёва пулнӑ.
+13.3 °C