Чӑваш Енре коммунистсем каллех Сталин бюстне вырнаҫтарнӑ. Ку – тӑваттӑмӗш.
Хальхинче бюста Комсомольски округӗнчи Асанкасси ялӗнче Киров урамӗнчи 35-мӗш ҫуртӑн пахчинче вырнаҫтарнӑ. Хальхине те, унчченхисене те Н.К.Шемякин скульптор хатӗрленӗ. Тӑваттӑмӗш бюста шӑпах унӑн мӑшӑрӗн ашшӗ-амӑшӗ килӗ умӗнче лартнӑ. Арӑмӗн ашшӗ Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче пулнӑ, амӑшӗ – ӗҫ фрончӗн ветеранӗ, хисеплӗ колхозница.
Малтанхи 3 бюст ҫак тӑрӑхсенче вырнаҫнӑ: Канаш округӗнчи Вӑтапуҫра, Хӗрлӗ Чутай тӑрӑхӗнчи Хурапырта тата Вӑрнар округӗнчи Чарӑшкас Хирлеп ялӗнче.
Ҫӗмӗрле хулинче Владимир Ильич Ленинӑн палӑкне… ҫӳп-ҫап купи ҫинче тупнӑ. Кунашкал сӑнӳкерчӗк вырӑнти пабликсенче курӑннӑ. «Ҫӗмӗрлери декоммунизаци: унта хула лапамӗнчи Ленин палӑкне свалкӑна янӑ», - тесе ҫырнӑ унта.
Кивӗ монумента тӗп лапамран илсе пӑрахнӑ. Ун вырӑнне ҫӗннине лартнӑ, анчах вӑл калӑпӑшӗпе унчченхинчен пӗчӗкрех.
Ҫак кунсенче Ҫӗрпӳ округӗнчи Мӑнҫурт ялӗнче Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине тата тыл ӗҫченӗсене халалланӑ стелӑна савӑнӑҫлӑ лару-тӑрура уҫнӑ. Палӑка пуҫаруллӑ бюджет программипе хута янӑ. Палӑк ҫинче вӑрҫа хутшӑннӑ 79 салтакӑн тата 208 тыл ӗҫченӗ ятне ҫырнӑ
Ку пуҫару чи малтанах – ялта пурӑнакан Валентин Прокопьевич Прокопьевӑн. Ял ҫыннисем вара унӑн шухӑшне ырласа йышӑннӑ, паттӑрсене асӑнса палӑк лартма укҫа пухнӑ.
Ҫӗмӗрле округӗнчи Тӑван ялӗнче Георгий Федоров бюстне вырнаҫтарасшӑн. Шӑпах ҫак ялта (ун чухне Питушкино пулнӑ) 1942 ҫулта ҫуралнӑ вӑл. Бюст ялти культура ҫурчӗ умӗнче пулӗ.
Ҫӗмӗрле округӗн администрацийӗ электронлӑ аукцион ирттерет. Бюстшӑн 1,3 миллион тенкӗ тӳлеме хатӗр. Ӑна кӑҫал авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗ тӗлне туса пӗтермелле.
Георгий Иосифович 1998 ҫултан пуҫласа мӗн виличчен И.Н.Ульянов ячӗллӗ ЧПУра ӗҫленӗ, профессор пулнӑ, стилистика тата библиотековеденипе культурологи кафедрисене ертсе пынӑ. Вӑл 2015 ҫулхи раштавӑн 9-мӗшӗнче пурнӑҫран уйралнӑ.
Паян, ҫу уйӑхӗн 27-мӗшӗнче, чӑваш литературин классикӗ Константин Иванов ҫуралнӑранпа 135 ҫул ҫитрӗ.
«Чӑваш поэзи ҫӑлтӑрӗн Константин Ивановӑн ӗмӗрӗ (1890-1915) ытла та кӗске пулнӑ, вӑл 25 ҫул ҫеҫ пурӑннӑ. Анчах унӑн ячӗ, унӑн пултарулӑхӗ, унӑн вилӗмсӗр «Нарспи» поэми чӑваш литературин тата тӗнчери культура историне ӗмӗрлӗхех кӗрсе юлнӑ», — тесе чунтан хыпарланӑ Лидия Филиппова журналист, поэт, публицист халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче.
Ленинград облаҫӗнчи Кировск хулинче «Ленинграда хӳтӗленӗ чухне пуҫ хунӑ Чӑваш Енри совет салтакӗсене» ятлӑ стела уҫнӑ.
Ҫав хӑрушӑ ҫапӑҫура Чӑваш Енрен нумаййӑн хутшӑннӑ. Ленинграда хӳтӗлеме пирӗн регионтан 15 пин ытла салтак кайнӑ. Вӗсенчен 5 пин ытларахӑшӗ тӑшманпа ҫапӑҫса пуҫ хунӑ. Чӑваш Енри 1800 ытла салтака «Ленинграда хӳтӗленӗшӗн» медальпе чысланӑ.
Патӑрьелте Вӑрҫӑ ачисене халалланӑ палӑк уҫӑлнӑ. Вӑл «Юбилейный» паркра вырнаҫнӑ.
Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫлансан ҫав ҫулсенче ҫуралнӑ ачасен ачалӑхӗ пӗтнӗ. Вӗсем те аслисемпе тан тӑрса колхозра ӗҫленӗ, Ҫӗнтерӗве ҫывхартма пулӑшнӑ.
Патӑрьелти палӑка савӑнӑҫлӑ лару-тӑрура уҫнӑ, унта вӑрҫӑ ачисене чӗннӗ.
Паян, Ҫӗршыв хӳтӗлевҫин кунӗнче, Шупашкарти «Ҫӗнтерӳ» мемориал комплексӗнче чечек хунӑ.
Савӑнӑҫлӑ лару-тӑрура ирттернӗ мероприятие тӗрлӗ шайри тӳре-шара, ҫав шутра Олег Николаев Элтепер те, хутшӑннӑ. Чечеке Ҫар мухтавӗн монуменчӗ, ятарлӑ ҫар операцине хутшӑннӑ паттӑрсен, Афганистанра пуҫ хунисене асра тытса тата Ҫурҫӗр Кавказра вилнисен ячӗпе лартнӑ палӑксем умне чечек хунӑ.
Куславкка округӗнчи «Чӗмсӗр чикӗсен строителӗсене» мемориал ҫумӗнче ҫитес ҫулсенче «Ҫӗнтерӳ чиккисем» парк» мегапроект пурнӑҫа кӗрӗ. Кун пирки ЧР Элтеперӗ Олег Николаев пӗлтернӗ.
Ҫапла майпа, Олег Алексеевич пӗлтернӗ тӑрӑх, мемориал концепцине малалла аталантарӗҫ. Унта ҫӗнӗ экспозици тӑвӗҫ, часавай хӑпартӗҫ, усӑ курман ҫар техникине вырнаҫтарӗҫ.
Аса илтерер: «Чӗмсӗр чикӗсен строителӗсене» мемориала 2022 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 1-мӗшӗнче уҫнӑ.
Ҫӗнтерӳ пулнӑранпа 80 ҫул ҫитнӗ май Шупашкарта Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ паттӑрсене халалланӑ мӗнпур палӑка юсаса ҫӗнетме палӑртнӑ.
Хула пуҫлӑхӗ Владимир Доброхотов Атӑш леш енне ҫитсе палӑксем мӗнле лару-тӑрура пулнипе паллашнӑ. Вӑл вырӑнти пуҫлӑхпа тӗл пулса ку ыйӑва сӳтсе явнӑ. Палӑксене ҫанталӑк ӑшӑтсан ҫӗнетме тытӑнӗҫ те ҫу уйӑхӗччен вӗҫлӗҫ.
Коммуналлӑ хуҫалӑх ӗҫченӗсем палӑксен инвентаризацине тунӑ. Халӗ хула пуҫлӑхӗн хушӑвӗпе мӗн чухлӗ укҫа кирлине шутлаҫҫӗ.
-0.7 °C