Греци ҫыранӗсем патӗнче шыв айӗнче ӗҫлекен археологсем амфорӑллӑ карап тупнӑ, вӑл 2 пин ҫул ытла каялла арканнӑ.

Карапа Грецин Киссамосӗпе Италинчи Неаполь хушшинче электрокабеле тинӗс тӗпӗпе хурса пыракан специалистсем тупнӑ.

Карап 222 м тарӑнӑшӗнче выртать. Ӑна 2019 ҫулта тупнӑ, анчах тӗпчев ӗҫӗсем пысӑк тарӑнӑша пула йывӑрланнӑ. Карапа каярахпа, Грек тӗпчевӗсен центрӗ хӑйӗн хатӗрӗсемпе тивӗҫтернӗ хыҫҫӑн, тӗпчеме май килнӗ. Шыв тӗпне камерӑсемпе сканерсем вырнаҫтарнӑ пилотсӑр аппарата антарнӑ.

Даннӑйсене тишкернӗ хыҫҫӑн карап суту-илӳре ҫӳрени палӑрнӑ, шыв тӗпне вӑл пирӗн эрӑчченхи 5-мӗш ӗмӗрӗн вӗҫӗпе 4-мӗш ӗмӗр варрин хушшинче путнӑ.

Карап шыв тӗпне сиенленмесӗрех путнӑ, хальхи вӑхӑтра тинӗс тӗпӗ унӑн формине йышӑннӑ. Хальлӗхе паха амфорӑсенче мӗн пулнине калама йывӑр. Вӗсем пушӑскерсем те, ҫупа та, эрехпе те, тырӑпа та пултарнӑскерсем пулма пултарнӑ. Карап ҫинче Корфуран, Хиосран тата Пепаритосран илсе тухнӑ амфорӑсем пулнӑ.

Утӑ уйӑхӗн 25-мӗшӗнче, Ҫарпа тинӗс флочӗн кунӗнче, Шупашкарти «Чебоксары» карап ҫине моряксемпе пограничниксене тата вӗсен ҫемйисенч и ҫынсене тӳлевсӗр кӗртӗҫ. Тӳлевсӗр экскурси 9 сехетре пуҫланӗ. Пограничник е моряк пулнине ҫирӗплетме документ илмелле.

Шупашкарта шыв ҫийӗнчи музей ӗҫлеме тытӑнассине эпир унччен пӗлтернӗччӗ. Кун пирки республикӑн влаҫ органӗсен официаллӑ порталӗ хӑйӗн Инстаграмри страницинче хыпарланӑччӗ. Аса илтерер: утӑ уйӑхӗн 19-мӗшӗнчен «Чебоксары» (чӑв. Шупашкар) карап ҫинче ушкӑнпа экскурсисем йӗркелеме тытӑннӑ.

Шупашкарта шыв ҫийӗнчи музей ӗҫлеме тытӑнӗ. Кун пирки республикӑн влаҫ органӗсен официаллӑ порталӗ хӑйӗн Инстаграмри страницинче пӗлтернӗ.

Утӑ уйӑхӗн 19-мӗшӗнчен «Чебоксары» (чӑв. Шупашкар) карап ҫинче ушкӑнпа экскурсисем йӗркелеме тытӑнӗҫ. Аслисен билет хакӗшӗн 150 тенкӗ тӳлемелле, ачасен — 100 тенкӗ. Билетсене карап патӗнчи кассӑра ӗҫ кунӗсенче ирхи 8 сехетрен пуҫласа 17 сехетчен сутӗҫ.

Ыйтса пӗлмелли телефон номерӗ — +7 (8352) 23-20-31.

Аса илтерер: Балтийскри хурал карапне Шупашкара пӗлтӗрхи утӑ уйӑхӗн 15-мӗшӗнче оркестрпа, МИХсенче ӗҫлекенсене пухса тата тӳре-шара сӑмах каласа кӗтсе илнӗ. Карап 26 ҫул ӗҫленӗ. Ҫак вӑхӑтра тӑван ҫӗршывӑмӑрӑн чиккипе 65 пин миль тӑршшӗ хутланӑ. Экипаж 1,5 пин ытла Раҫҫей тата ют ҫӗршыв карапӗсене тӗрӗсленӗ, патшалӑх чиккин режимне пӑсма хӑтланнӑ 150 ытла тӗслӗхе сирнӗ. Ун ҫинче Чӑваш Енри 100-е яхӑн пограничник службӑра тӑнӑ.

Карапа 1988 ҫулта Ярославль хулинче туса кӑларнӑ. 1997 ҫулччен вӑл «Соболь» ятпа ҫӳренӗ, кайран ӑна «Чебоксары» (чӑв. Шупашкар) тесе ылмаштарнӑ.

Ҫӗртме уйӑхӗн 12-мӗшӗнче Чулхуларан Шупашкара Атӑл тӑрӑх «Валдай 45Р» карап ҫӳреме тытӑнӗ. Ҫав кун транспорт сӑнавлӑ мелпе ҫула тухӗ. Ку хыпара Инстаграмри «Стратегии развития Нижегородской области» (чӑв. Чулхула облаҫӗн аталанӑвӗн стратегийӗ) страницӑра пӗлтернӗ.

Шыв ҫийӗн ҫӳрекен транспорт Чулхуларан ирхи 6 сехетре хускалмалла. Ҫул ҫинче вӑл 5 сехете яхӑн килӗ. Шупашкарта туристсем уҫӑлса ҫӳрӗҫ, кунти паллӑ вырӑнсемпе паллашӗҫ. Чулхулана «Валдай45Р» 15 сехет те 30 минутра тухса кайӗ, унти Рождественский пристане 20 сехет те 30 минута ҫитӗ. Юханшывпа уҫӑлса ҫӳренӗшӗн билет хакӗ 2500 тенкӗпе танлашӗ.

⠀

Норвегин ҫӑлав ушкӑнӗ Eemslift Hendrika карап экипажне ҫӗр ҫине илсе ҫитернӗ. Ҫынсене ака уйӑхӗн 5-мӗшӗнчех ҫӑлма пуҫланӑ. Инкеке лекнӗ моряксем SOS сигнала Норвегин Олесунн хули ҫывӑхӗнче, ҫыранран 130 ҫухрӑмра пама тытӑннӑ.

Карапӑн моторӗ ӗҫлеме чарӑннӑ, таварӗсем вырӑнтан хускалнӑ, ун хыҫҫӑн вӑл самаях тайӑлнӑ. Ҫанталӑк алхаснине кура карапӑн тӳнсе йӑванас хӑрушлӑх сиксе тухнӑ.

Судно ҫинче пурӗ вуникӗ ҫын пулнӑ. Ытларах пайӗ вертолет вӗҫсе килнӗ хыҫҫӑн ҫӑлӑнма пултарнӑ. Экипажри тӑватӑ ҫыннӑн шыва сикме тивнӗ, пӗр матросӗ суранланнӑ. Ҫыранри хуралҫӑсенчен килнӗ информаци ҫине таянса Euronews хыпарланӑ тӑрӑх хальхи вӑхӑтра пур ҫынна та ҫӑлнӑ, вӗсен пурнӑҫӗ хӑрушлӑхра мар.

Дизтопливӑпа, нефьтпе тата вӑтам калӑплӑ катерсемпе тиенӗ карап унӑн экипажне ҫӑлнӑ хыҫҫӑн кӑнтӑралла куҫса пырать. Хальхи вӑхӑтра ӑна буксирсемпе туртса кӑларасси пирки пуҫ ватаҫҫӗ, мӗншӗн тесен унӑн тиевне кура карап путса ансан экологи тӗлӗшпе пысӑк пӑтӑрмах сиксе тухма пултарать.

Чӑваш Енре туянма палӑртса хунӑ карапсене паллӑ ҫынсен ятне парассине Чӑваш халӑх сайчӗ унччен пӗлтернӗччӗ. Вӗсенчен пӗрин валли ят суйланӑ та. Вӑл Алексей Крылов карап ӑстин ячӗпе хисепленӗ. Ята халӑхпа, сасӑлав ирттерсе суйланӑ. Сасӑлав хутшӑннисенчен 33 проценчӗ Алексей Крылов ятне килӗштернӗ.

Паян тата тепӗр «Валдай» ятне суйламалли сасӑлав иртесси пирки пӗлтернӗ. Вӑл пуш уйӑхӗн 4-мӗшӗччен пырӗ.

Аса илтерер: шыв ҫийӗн ҫӳрекен «Валдай» карапсем «Шупашкар – Хусан» тата «Шупашкар – Чулхула» маршрутсемпе ҫӳрӗҫ. Кунсӑр пуҫне вӗсем Куславккапа Сӗнтӗрвӑррине хутлӗҫ. Карапсене кӑҫал туянмалла. Виҫӗ «Валдай» илме федераци хыснинчен 330 миллион тенкӗ уйӑрнӑ.

Чӑваш Ен шыв ҫийӗн ҫӳрекен «Валдай» карап туянасси пирки Чӑваш халӑх сайчӗ пӗлтернӗччӗ. Аса илтерер: республика ертӳҫисем карап туянсан «Шупашкар – Хусан» тата «Шупашкар – Чулхула» маршрутсем уҫас ӗмӗтлӗ. Кунсӑр пуҫне вӗсем Куславккапа Сӗнтӗрвӑррине хутлӗҫ. Карапсене кӑҫал туянмалла. Виҫӗ «Валдай» илме бюджетран 330 миллион тенкӗ уйӑрнӑ.

Сӑмах май каласан, карапсене республикӑри ятлӑ-сумлӑ ҫынсен ячӗсене парасшӑн. Ӑна халӑхпа суйлӗҫ. Сасӑлава тӗнче тетелӗнчи «Контактра» ушкӑнра йӗркеленӗ. Карап ятне парассине сумлӑ ҫак ҫынсенчен суйлӗҫ: Андриян Николаев космонавт, Граждан вӑрҫин участникӗ Василий Чапаев, велоспорт енӗпе тава тивӗҫлӗ спорт мастерӗ Валерий Ярды, карап ӑсти Алексей Крылов тата Геннадий Айги поэт.

Сасӑлав нарӑс уйӑхӗн 25-мӗшӗнче вӗҫленӗ.

«Чебоксары» (чӑв. Шупашкар) хурал карапӗ ҫинчи ялава вӑхӑтлӑха антарнӑ. Ӑна Шупашкара илсе килме ҫыран хӗррине куҫарнӑ. Халӗ вӑл Калининград облаҫӗнчи Балтийск хули ҫывӑхӗнче ларать. Ҫакӑн пирки Шупашкар хула администрацийӗн пуҫлӑхӗ Алексей Ладыков Инстаграмра ӗнер хыпарланӑ.

Карапа кӑштах юсӗҫ те унтан ӑна Шупашкара илсе килӗҫ. Вӑл ҫӗртме уйӑхӗн 3-мӗшӗнче ҫула тухмалла. Шупашкара 20 кунран, ҫӗртме уйӑхӗн 23-мӗшӗнче, ҫитессе шанаҫҫӗ.

«Шупашкар» карап 26 ҫул ӗҫленӗ. Ҫак вӑхӑтра тӑван ҫӗршывӑмӑрӑн чиккипе 65 пин миль тӑршшӗ хутланӑ. Экипаж 1,5 пин ытла Раҫҫей тата ют ҫӗршыв карапӗсене тӗрӗсленӗ, патшалӑх чиккин режимне пӑсма хӑтланнӑ 150 ытла тӗслӗхе сирнӗ. Ун ҫинче Чӑваш Енри 100-е яхӑн пограничник службӑра тӑнӑ.

«Карап ҫинче тепӗр ҫулталӑкран музей уҫса экскурсисем ирттерме палӑртатпӑр», – тесе пӗлтернӗ хула администрацийӗн пуҫлӑхӗ.

Пӑрахӑҫа кӑларнӑ «Шупашкар» ҫар карапне Шупашкара илсе килессине унчченех пӗлтернӗччӗ. 2018 ҫулхи ҫуркунне ӑна ӑҫта вырнаҫтарасси пирки те сӑмах тухнӑччӗ. Аса илтерер: хула администрацийӗ ӑна вырнаҫтармашкӑн проект хатӗрлеме саккас панӑччӗ. Ку тӗллевпе хула хыснинчен 3,5 миллион тенкӗ уйӑрнӑччӗ. Ҫавӑнтанпа Атӑлта самай шыв юхса иртрӗ, Атӑл тӑрӑх карап килсе ҫитеймерӗ.

Кӑҫалхи ҫурла уйӑхӗнче карапа Шупашкара илсе килме палӑртнине Алексей Ладыков сити-менеджер пӗлтернӗ. Карапа е Шупашкарти арҫынсен мӑнастирне хирӗҫ вырнаҫтарӗҫ, е Юханшыв порчӗ тӗлне.

Карапа Балтийскран Шупашкара илсе килме 20 миллион тенке тӑкакланӗ тесе шухӑшлаҫҫӗ, проектпа смета документацине хатӗрлеме — 7 миллион тенкӗ.

Карапа Чӑваш Ен Элтеперӗн тивӗҫӗсене вӑхӑтлӑх пурнӑҫлакан Олег Николаев пулӑшнипе май килӗ тесе ырланӑ Алексей Ладыков хула администрацийӗнче ӗнер ирттернӗ планеркӑра.

Карапран ҫитес ҫул музей уҫӗҫ.

Турцири усламҫӑ «Риройл-5» карап экипажӗнче ӗҫлекенсене 8 уйӑх ӗҫ укҫи тӳлемен. Карап Мальта ялавӗпе ҫӳрет.

Экипажра – 12 ҫын. Вӗсен йышӗнче Чӑваш Ен арҫынни те пур. Пӗтӗмӗшле илсен, унта Раҫҫейри 7 ҫын ӗҫлет: Ростов, Астрахань, Новосибирск облаҫӗсенчен Дагестанран тата Чӑваш Енрен. Хуҫа хӑшӗ-пӗрне 8 уйӑх шалу тӳлемен, ҫавна май тӑватӑ ҫын голодовка ирттереҫҫӗ. Вӗсем пурте – Раҫҫей ҫыннисем. Апат-ҫимӗҫ саппасӗ утӑ уйӑхӗн 23-мӗшӗччен ҫитет-мӗн.

Экипажри пӗр ҫын моряксен профсоюзӗпе ҫыхӑнӑва тухнӑ. Хальлӗхе моряксем хӑйсене йӗркеллех туйни пирки пӗлтернӗ. Карап хуҫи вӗсемпе ҫыхӑнӑва тухать-мӗн, анчах парӑма татма васкамасть. Ҫавна май моряксем суда тавӑҫ тӑратма хатӗрленеҫҫӗ.