«Хыпар» издательство ҫуртӗнче тӗп редакторӑн заместителӗ пулса ӗҫлекен Дмитрий Моисеевӑн «Ют пахчари хӑмла ҫырли» кӗнеки пичетленсе тухнӑ. Юпа уйӑхӗн 25-мӗшӗнче ҫӗнӗ кӑларӑма Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнчи «Варкӑш» литература клубӗнче хӑтланӑ.
Кӗнекее пахалама литература анинче тӑрӑшакансем, журналистсем пухӑннӑ. Юрий Сементер ҫыравҫӑ, сӑмахран, кӗнеке ячӗ уйрӑмах ӑнӑҫлӑ пулса тухнине палӑртнӑ.
Дмитрий Моисеев Чӑваш Енри ҫыравҫӑсен союзне те кӗме тивӗҫ тесе ырланӑ пухӑннисем.
Чӑваш патшалӑх культурӑпа ӳнер институтӗнче ача-пӑчапа ҫамрӑксен регионсем хушшинчи VII ӑслӑлӑхпа практика конференцийӗ иртнӗ. Ӑна ҫамрӑк ӑсчахсем, студентсем тата шкул ачисем валли йӗкеленӗ. «Культурное наследие XXI века» (чӑв. XXI ӗмӗрти культура эткерлӗхӗ) икӗ тапхӑрпа иртнӗ, мероприяти пленарлӑ ларупа тата унта хутшӑннисем тухса калаҫнипе вӗҫленнӗ.
Институтра пӗлтернӗ тӑрӑх, халӑх культурине халалланӑ калаҫусем уйрӑмах кӑсӑклантарнӑ. Вӗренекенсем чӑвашсен уяв культурипе, йӑли-йӗркипе, халӑх пултарулӑхӗпе ҫыхӑннӑ ыйтусене ӑша уйрӑмах хывнӑ. 17-18 ӗмӗрсенчи ташӑ культури пирки те сӑмах хускатнӑ.
Шупашкарта пурӑнакан ватӑсем ҫитмӗл урлӑ каҫсан ӳкерме вӗренеҫҫӗ. Надежда Трофимова киҫтӗке 75 ҫула ҫитсен ҫине тӑрса алла илнӗ. Ун чухне вӑл Шупашкар хулинчи халӑхӑн солциаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен центрта «АРТ-Че» изостуди уҫӑлнине пӗлнӗ. Ку вӑл 2019 ҫулта пулса иртнӗ.
Ӳкерес ӗмӗтлӗ ватӑсене Шупашкар хулинчи ӳнер училищин директорӗнче ӗҫленӗ, Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ художникӗ Вячеслав Сивов ӳкерме вӗрентме тытӑннӑ.
Хальхи вӑхӑтра студие ватӑ ҫӳрет: Надежда Разбакова, Нонна Семенова, Зинаида Сергеева, Надежда Трофимова, Татьяна Куйбина, Татьяна Иванова.
Ҫак эрнере ӳнер студин черетлӗ, виҫҫӗмӗш, куравӗ уҫӑлнӑ. Экспозицисене хулари В. Маяковский ячӗллӗ тӗп вулавӑшра вырнаҫтарнӑ.
Ӗнер, юпа уйӑхӗн 26-мӗшӗнче, Чӑваш Енри халӑхсен туслӑхӗн ҫуртӗнче «Чувашские национально-культурные объединения: вчера, сегодня, завтра» (чӑв. Чӑвашсен наципе культура пӗрлешӗвӗсем: ӗнер, паян, ыран) ятпа ҫавра сӗтел иртнӗ. Ӑна республикӑра иртекен Ентешсен «Знай наших» (чӑв. Хамӑрӑннисене пӗл) форумне йӗркеленӗ май ирттернӗ.
Унта палӑртнӑ тӑрӑх, чӑвашсен федераци шайӗнчи культура автономине йӗркеленӗренпе 22 ҫул ҫитнӗ. Культура министрӗ Светлана Каликова каланӑ тӑрӑх, республикӑра асӑннӑ культура автономийӗн тата Чӑваш наци конгресӗн майӗсемпе усӑ курса наци культурине, йӑли-йӗркине, чӗлхине упраса хӑварас тӗллевпе ӗҫлемелле. Кунсӑр пуҫне Раҫҫей Президенчӗ ҫумӗнчи национальноҫсен канашӗн йышне кӗресшӗн.
Анатолий Юман сӑвӑҫ пурӑннӑ пулсан авӑн уйӑхӗн 12-мӗшӗнче 90 ҫул тултарнӑ пулӗччӗ. Шел те, 2018 ҫулта вӑл пирӗнтен уйрӑлса кайрӗ. Вӑл ҫуралнӑранпа 90 ҫул ҫитнине кӳршӗ тӑрӑхра онлайн-тӗлпулу ирттерсе паллӑ тӑвӗҫ. Хутшӑнас кӑмӑллисене юпан 28-мӗшӗнче 15:00 сехетре кӗтеҫҫӗ.
«Misanec» информаци порталӗ пӗлтернӗ тӑрӑх мероприятие Чӗмпӗрпе Шупашкарти вулавӑш ӗҫченӗсем, ҫыравҫӑсемпе сӑвӑҫсем хутшӑнӗҫ. Ҫавӑн пекех онлайн-тӗлпулура таврапӗлӳҫӗсемпе литераторсем те пулӗҫ.
Мероприятие «Анатолий Юман — писатель, публицист, переводчик» (чӑв. Анатолий Юман — ҫыравҫӑ, публицист, куҫаруҫӑ) ят панӑ. Онлайн-тӗлпулӑва хутшӑнакансем унӑн пурнӑҫне аса илӗҫ, пултарулӑхне сӳтсе явӗҫ, сӑввисене вулӗҫ.
Анатолий Юман — паллӑ чӑваш сӑвӑҫи, публицист. Ҫавӑн пекех вӑл куҫаруҫӑ та: венгр, поляк, белоруҫ сӑвӑҫисен хайлавӗсене сахал мар чӑвашла куҫарнӑ. Унӑн мӗнпурӗ 50 ытла кӗнеке пичетленсе тухнӑ. Анатолий Юман РФ тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ, Чӑнлӑ районӗн (Чӗмпӗр облаҫӗ) хисеплӗ гражданинӗ, Петӗр Хусанкай ячӗллӗ преми лауреачӗ.
Иртнӗ эрне вӗҫӗнче «Трактор тӑвакансен культура керменӗ» халӑх пултарулӑхӗн ҫуртӗнче «Звуки музыки народной» (чӑв. Халӑх кӗввин сасси) ӑсталӑх сехечӗ иртнӗ.
Ал айӗнчи тӗрлӗ хатӗртен чӑваш халӑх музыка инструменчӗсене ӑсталакан маттур, краевед, чылай кӗнеке авторӗ, Николай Фомиряков ачасене чӑваш музыка инструменчӗсем пуҫланса кайни, вӗсен кашнин янӑравлӑхӗ ҫинчен каласа кӑтартнӑ.
Ӑстапа тӗл пулма Шупашкарти 20-мӗш тата 49-мӗш вӑтам шкулсенче 6-мӗш класра вӗренекенсем пырса ҫитнӗ. Вӗсем хӑмӑшран сӑрнай, шӑпӑр валли чӗлӗх хатӗрлеме май пуррине пӗлсе тӗлӗннӗ.
К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче СССР халӑх артисткине, «Ылтӑн маска» наци премийӗн лауреатне Вера Кузьминана асра тытса «Ҫулталӑк сансӑр» асӑну каҫӗ иртнӗ.
Пултаруллӑ ӑста ҫут тӗнчерен уйрӑлса кайнӑранпа юпа уйӑхӗн 22-мӗшӗнче ҫулталӑк ҫитрӗ. Вӑл 98 ҫула кайнӑччӗ. Тӑван театрта вара артистка 74 ҫул ӗҫленӗ.
Ӗҫтешне сума суса театр артисчӗсем унӑн вил тӑпри ҫине ҫитсе килнӗ, унта чечек хунӑ. Амӑшне асӑнма артистӑн ывӑлӗ Атнер Хусанкай та хутшӑннӑ.
Паянпа ыран Чӑваш патшалӑх филармонийӗнче «Двенадцать стульев» мюзикл премьери пулӗ.
Мускаври Игорь Зубков композитор тата Александр Вулых поэт классикӑна пачах та урӑхла, ҫӗнӗллӗ, кураҫҫӗ. Ҫавна май вӑл аслисемшӗн те, шкул ачисемшӗн те кӑсӑклӑ пуласса шанаҫҫӗ.
Мюзикла хатӗрлессипе аякран чӗнсе илнӗ ӑстасем тимленӗ. Юрӑ-кӗвӗшӗн явапли — ҫӗршыври паллӑ продюсерӑн Тимур Ведерниковӑн вокал проекчӗсене хутшӑннӑ юрӑҫ тата педагог Елена Максимова, актер ӑсталӑхӗшӗн – театрпа кино ҫӑлтӑрӗ Янина Мелехова.
Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗнче юпа уйӑхӗн 28-мӗшӗнчен пуҫласа чӳк уйӑхӗн 6-мӗшӗччен М.Д. Михайлов ячӗллӗ Пӗтӗм тӗнчери опера фестивалӗ иртӗ. Унта тӗрлӗ театр коллективӗнче тӑрӑшакан 170 ытла артист хутшӑнӗ.
Фестиваль Екатерина Иванова-Блинован «Сӑр чикки» оперӑпа уҫӑлӗ. Культура программинчи тепӗр премьера – М.М. Ипполитов-Ивановӑн «Ася» оперине ҫӗнетсе куракан патне ҫитерни. «Асьӑн» сцена ҫинчи ҫӗнӗ версине икӗ аслӑ шкул студенчӗсемпе преподавателӗсем «Росконцерт» организаци пулӑшнипе хатӗрленӗ. Ӑна юпа уйӑхӗн 29-мӗшӗнче курма май килӗ.
Куракансем гала-концерта уйрӑмах кӑмӑлланине кура ун пирки те каласа хӑварас килет. Концерт программине Екатерина Фенина, Иван Васильев, Дамир Закиров, Виктория Войтенкова, Михаил Журков, Алиса Шалгинова, Алексей Сазонов, Регина Рустамова тата Маргарита Финогентова хутшӑнӗҫ. Дирижёрӗ – Михаил Леонтьев.
Чӑваш патшалӑх академи юрӑпа ташӑ ансамблӗ черетлӗ сезона чӳк уйӑхӗн 2-мӗшӗнче уҫӗ.
«Чечеклен тата юрла, манӑн Чӑваш Ен» программӑна Герман Лебедевӑн, Григорий Хирпӳн, Филипп Лукинӑн, Юрий Жуковӑн, Юрий Кудаковӑн тата ытти пултаруллӑ ӑстан хайлавӗсене кӗртӗҫ. Куракансене ансамблӗн ылтӑн фондӗнчи вокалпа хореографи композицийӗсемпе те, ҫӗнӗ постановкӑсемпе те савӑнтарма палӑртаҫҫӗ.
Премьерӑна Кирилл Кассович илемлӗх ертӳҫи, ансамблӗн тӗп балетмейстерӗ, Раҫҫей Федерацийӗн культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Анатолий Музыкантов хатӗрлеҫҫӗ. Сцена ҫине ансамблӗн мӗнпур цехӗн ӑстисем (пурӗ 50 артист) тухӗ.
Ыран, юпа уйӑхӗн 21-мӗшӗнче, ансамбль хор, оркестр тата балет ҫӗнӗ пултарулӑх сезонне епле хатӗрленнине массӑллӑ информаци хатӗрӗсенче ӗҫлекенсене уҫӑ репетици вӑхӑтӗнче кӑтартса парасшӑн.
-10.7 °C