Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Пилĕк ан тӳшек сарсан та,

çич ан çитти витĕнсен те

ыталанса çывăрма

ытам тулли мăшăрăм çук,

эхер мăшăрăм пулсан та

вун çич çулхи вĕрилĕх çук.

Ăна асилсессĕн — хĕçсем чанклатса

Хаяррăн ялтраççĕ çеçен хирсенче,

Çураç хăлхана тупăсем ухлатса,

Ача выçăпа макăрать сак çинче.

Кăшлать шелсĕр çулăм чипер çуртсене,

Тусан çулсем тăрăх пал-пал! Хăпарать.

Пĕртанлăх юрри Раççейрен тĕнчене

Пур тĕрлĕ юрра хуплас пек сарăлать.

Чăваш çĕрĕ-шывĕ çинче — хурçă сас.

Хĕвеллĕ ыр шанчăк чĕртсе вăл янрать,

Янрать Çĕнĕ Куншăн тăма йыхăрса.

Ав Çеçпĕл мĕлки улăп пек палăрать.

Илтетĕп поэтăн сулмак уттине —

Асар-писер çил те ăна хăруш мар.

Вут-хĕмлĕ ялав çĕкленет çĕр çине,

Юрлать пирĕн Çеçпĕл тăвăллă марш.

Кĕсре хӳри пек илĕрмерĕм те

ялта ята ямарăм çав.

Асран мăшăрăма ямарăм та

ытла ир туялантăм çав.

Ачине шурă тетчĕç те

хĕрпе выртрĕ – хĕрелчĕ,

хĕрне хура тетчĕç те

арпа выртрĕ – саралчĕ.

Эп хĕрлĕ мар, сарă мар,

хĕрлех тăлăх ят илтрĕм.

Ытах тăлăх пуличчен

тӳшек тĕкĕ пулас-мĕн,

хĕрлĕ-сарă мăшăра

каçăн-ирĕн ăшăтас-мĕн.

Ик куç тулли ыйхăм пур, –

кампа выртса, кампа çывăрам-ши?

Çамрăк пуçăм тулли хуйхăм пур, –

кампа ларса, кампа пайлам-ши?

Вăранăр, тапранăр

чăваш çыннисем!

К Иванов

Умăмра — Константин Ивановăмăр бюсчĕ,

Сăнĕнче — тарăн шухăш куллен:

«Савнă халăх, ан йăшчĕ, ан юсчĕ, ан тусчĕ —

Патшаран хăраса ан куклен.

Халиччен тӳснине тепĕртак эсĕ тӳсчĕ —

Ăмăрт кайăк пек паттăр çĕклен!

Тӳсессе чăнахах та тӳсме питĕ йывăр —

Пусарать тĕрлĕрен терт-инкек.

Çутталла туртăнса, анлăраххăн çул хывăр —

Хăвăра хăвăр туйăр çын пек!

Тĕттĕмре, мĕскĕнре, эй, тăванăм, ан çывăр!

Иксĕлмен-ха санра та кĕрнек.

Сăмăхна, юрруна, тĕррӳне сăнасамччĕ —

Вĕсенче çитмĕл çичĕ тĕспе

Йăлкăшать çивĕч ăс та илем асамачĕ,

Ырă чун ăшăтатъ ăшшипе.

Вĕсене тимлĕрех упрама ан мансамччĕ, —

Малалла

Мăшăр панă тутăрĕ

пуçран кайма пĕлмерĕ.

Тутăр вĕçĕ тĕрĕллĕ,

пĕрре типме пĕлмерĕ.

Алă хуçăлсан

алса ăшне чикнĕ пулăттăм,

пуçăм çурăлсан

шур тутăрпа чĕркенĕ пулăттăм.

Ал мар, пуç мар, тăлăх чĕрем тапранчĕ,

ăçта чикес, мĕнпе чĕркес, пĕлĕттĕм.

Ытам тулли мăшăрăм,

кам ылханне çĕтрĕн-ши?

Сар хĕвел пек арăмна

мĕншĕн ытла йĕртрĕн-ши?

I

Хĕлĕх хӳре вăл — кăвакал ами. Хӳри унăн — вĕтĕ хĕлĕх ала евĕрлĕ, çӳхе. Тĕсĕпе вăл — хăмăртарах сăрă, темĕнле çăвăнса тасалайман пек, вараланчăк пек. Хĕлĕх хӳрен тата юлташĕ те пур-ха...

Акă пуш уйăхĕнче пĕр сивĕ кун Хĕлĕх хӳре витерен утса тухрĕ те кăштран юр çинче хăрах ури шăнса кӳтнипе уксахлакаласа илчĕ, унтан тӳсеймесĕр ларчĕ, урисене çунатти айне тартса кĕртрĕ. Шăнма тапратнă сăмсине те çунат айне чикрĕ. Вара витере çыпçăнса тулнă улăм çӳппине хӳри çинчен силлесе тăкрĕ те ылтăн çĕрĕ витĕр пăхнă пек курăнакан хура куçĕпе чăхсем çине ăмсанса тинкерчĕ. Темиçе чăх ĕне çурăмĕ çине хăпарса ларнă. Ура шăнас хуйхи çук вĕсен. Çывăрасса та вĕсем çавăнтах çывăраççĕ, ирхине витерен те ун çине ларса тухаççĕ, çаплипех кил карти тавра уçăлкаласа çаврăнаççĕ. Çав шанчăклă «транспортах» каçпа вĕсене витене илсе каять. Хĕлĕх хӳре патне чăхсем хуçа апат парсан кăна вĕçкелесе анаççĕ. Хĕлĕх хӳре вĕсене сăхкаласа та илет, анчах та ăçта унта: вĕсем йышлă, пĕрне хăваланă çĕре ыттисем пĕрер турам апат сăхса илсе аякка тарса ӳкме ĕлкĕрнĕ, ĕнтĕ хăшĕ ăçта — çисе лараççĕ. Хĕлех хӳре мĕн юлнă пеккине те пулин çисе юлам тесе хыпалансах çăтать, ĕне çитсе сăмсине чикиччен темиçе çăвар хыпса ĕлкĕрет-ха вăл, вара пăрăнса каять те темиçе çăвар юр хыпнă хыççăн каллех яланхи пек чăмăртанса ларать. Паян та кăшт çеç çисе юлчĕ вăл юлташĕпе. Акă халь Хĕлĕх хӳре карта тăррине ятарласа илемшĕн вырнаçтарса тухнă пек шăкăрин ларса тулнă çерçисем çине ним шухăшсăррăн пăхать. Карта урлă курăнакан йăмрасем çинче ун пекех ним хускалмасăр чанасем лараççĕ. Шутсăр нумай вĕсем. Тата темшĕн пур йăмра çинчисем те пĕр еннелле, çиле хирĕç, пăхса ларнă. Пурин те пуçĕсем — кăнтăралла, хӳрисем — çурçĕрелле.

Малалла